Szpinak w ogrodzie – jak uprawiać ekologicznie?

Dla wielu z nas szpinak to prawdziwa zmora dzieciństwa. Najwyższy czas, aby tę traumę odczarować – zwłaszcza, że ekologiczna uprawa tego zielonego warzywa jest niezwykle prosta.

Właściwości zdrowotne szpinaku

Zanim przejdziemy do zagadnień związanych z ogrodnictwem, kilka zdań na temat zdrowotnych aspektów związanych ze szpinakiem. Warzywo to posiada właściwości antyrakowe, pomaga uniknąć chorób związanych z układem krążenia, pozytywnie wpływa na rozwój płodu u kobiet w ciąży. Zawiera witaminę C, beta-karoten, wapń, żelazo, fosfor. Można go spożywać na surowo, jako zastępstwo dla sałaty. Dobrze przyrządzony świetnie smakuje gotowany lub duszony.

Warunki uprawy szpinaku

Szpinak najlepiej czuje się na glebach żyznych, piaszczysto-gliniastych, o odczynie obojętnym. Ważne, aby podłoże było umiarkowanie wilgotne oraz niezakwaszone. Miejsce pod wysiew nasion powinno być odchwaszczone, dobrze przekopane oraz wyrównane. Niepożądane chwasty mogą bardzo szybko zakłócić prawidłowy wzrost rośliny.

Podoba Ci się to, o czym piszemy?     

Interesują Cię zagadnienia związane z ekologiczną uprawą ogrodu? Sprawdź serię poradników „Tradycyjny Ogród Ekologiczny” od Wydawnictwa Gaj.

Szpinak lubi dużo światła, dlatego konieczne jest słoneczne stanowisko (w miejscach zacienionych będzie szybko produkował pędy nasienne, co zmniejsza jego zastosowanie jako warzywo do spożycia).

Szpinak powinno się sadzić w pierwszym lub drugim roku po zastosowaniu obornika. Zalecana dawka to 20-40 kg na 10 m2, którą najlepiej zastosować na jesień. Następnie należy dokładnie przekopać pole. Roślina bardzo lubi nawożenie, jest niezwykle żarłoczna.

Koper w ogrodzie – jak go uprawiać?

Wskazane jest również stosowanie kompostu, zwłaszcza tuż przed siewem. Zalecana dawka to 5 kg na m2. Ekologiczna uprawa szpinaku przewiduje tylko i wyłącznie nawożenie organiczne, czyli naturalne, bez używania sztucznych nawozów. To niezwykle ważne, ponieważ szpinak ma skłonności do nadmiernego kumulowania azotanów w liściach.

Czas i sposób siewu szpinaku

Z racji tego, ze szpinak posiada krótki okres wegetacji można go sadzić jako przedplon, poplon, a także międzyplon. Aby uniknąć chorób i szkodników szpinaku, to na tym samym stanowisku warto siać go co 3 lata.

Czas siewu szpinaku uzależniony jest od tego, jaką odmianę siejemy oraz na jakim czasie zbioru nam zależy. Są trzy podstawowe terminy siewu:

  • od marca do kwietnia na zbiór w maju,
  • od czerwca do sierpnia na zbiór październikowy,
  • od sierpnia do września na zbiór w kolejnym roku na wiosnę (wtedy siejemy tylko i wyłącznie odmiany odporne na mróz).

Opcji jest wiele, dlatego ludzie tak chętnie decydują się na wysiew tej rośliny.

Ekologiczna uprawa sałaty

Szpinak w naszym klimacie sieje się głownie wprost do gruntu w rzędach oddalonych od siebie około 20 cm. Nasiona umieszczamy w rowkach na głębokości około 2 cm i przysypujemy ziemią. Całość należy intensywnie podlać. Jeżeli zauważymy, że nasza plantacja jest za gęsto wysiana, przerywajmy ją. Jeżeli szpinak jest wysiany za gęsto, liście nie chcą rosnąć.

Szpinak nadaje się także do uprawy w pojemnikach na balkonie czy parapecie. To idealne rozwiązanie dla osób, które lubią to świeże warzywo, ale niestety nie posiadają ogrodu.

Rzodkiewka w ekologicznym ogrodzie – jak uprawiać ją naturalnie?

Korzystne i niekorzystne sąsiedztwo szpinaku

Jeśli chodzi o szpinak, to nie jest on wymagający, jeśli chodzi o sąsiedztwo. Praktycznie nie ma rośliny, która by mu zupełnie nie sprzyjała podczas uprawy. To raczej on może wpływać niekorzystne na niektóre warzywa, np. na buraki czy ziemniaki, gdyż ma skłonność do szybkiego pobierania składników pokarmowych z podłoża.

Szpinak dobrze czuje się w towarzystwie truskawek, kapusty, marchwi, ogórków, pasternaku, pomidorów, pora, rzepy, rzodkiewki, selera czy cukinii i fasoli.

Jak pielęgnować uprawę szpinaku?

Szpinak przez cały okres uprawy wymaga regularnego odchwaszczania oraz lustrowania. Może to w dużym stopniu przyczynić się do zmniejszenia wystąpienia na nim szkodników i chorób. Pozytywnie wpływa na szpinak także spulchnianie międzywęźli. W okresie wysokiej suszy pamiętajmy o regularnym podlewaniu naszej plantacji. Szpinak to roślina liściasta, więc brak dostępu do wody powoduje szybkie więdnięcie rośliny.

Jeżeli decydujemy się na uprawę odmian zimujących w gruncie, nie zapominajmy o okrywaniu słomą czy agrowłókniną naszej plantacji. W ekologicznej uprawie szpinaku idealnie sprawdza się pielęgnacja wykonywana z gnojówki z pokrzywy czy ogórecznika lekarskiego. Takie zabiegi wzmacniają roślinę, odżywiają ją i dodatkowo nawożą. Jednak warto pamiętać o tym, aby gnojówką nie polewać liści, gdyż może prowadzić to szybkiego rozwoju chorób grzybowych. Nawożenie powinno się wykonywać raz lub dwa razy w tygodniu przez cały okres uprawy.

Ekologiczna uprawa marchwi

Jak przygotować gnojówkę z ogórecznika?

Potrzebujemy 1/3 wiaderka ogórecznika (liście, kwiaty, łodygi, a nawet korzenie). Całość zalewamy do pełna wodą z kranu lub deszczówką. Mieszaninę odstawiamy na 2-3 tygodnie.

Nie zapominajmy o regularnym mieszkaniu, aby fermentacja zachodziła prawidłowo. Gdy na powierzchni przestaną pojawiać się bąble to znak, że gnojówka jest gotowa. Stosujemy ją w rozcieńczeniu 1:10, raz w tygodniu przez cały okres uprawy.

Najczęstsze choroby i szkodniki oraz ekologiczne metody ich zwalczania

– czytaj więcej w tekście „Uprawa szpinaku – najczęstsze choroby i szkodniki oraz ekologiczne metody ich zwalczania” na stronie Ekologicznego Poradnika Księżycowego.

Czas i sposób zbioru szpinaku

Szpinak posiada, krótki okres wegetacji, który wynosi około 50 dni. Dokładny czas określamy w zależności od czasu wysiewu rośliny. Zbieramy tylko i wyłącznie rośliny dojrzałe, posiadające 6-7 liści (oczywiście przed okresem kwitnienia). Liście zbierane podczas kwitnienia nie są tak smaczne (są gorzkie) oraz posiadają mniejszą zawartość witaminy C i beta-karotenu. Nie należy zbierać liści chorych i uszkodzonych.

Na małych plantacjach szpinak zbieramy ręcznie poprzez ścinanie na wysokości 2-3 cm nad powierzchnią ziemi rośliny. Regularne ścianie liści powoduje odnawianie się ich.

Jeżeli posiadamy duży areał w grę wchodzi zbiór mechaniczny, ponieważ istnieją specjalne kombajny do zbioru szpinaku. Idealny czas na zbiór szpinaku to wczesny ranek lub wieczór. To czas, kiedy liście są jędrne i nie będą więdły.

Jarmuż w ogrodzie – jak uprawiać go ekologicznie?

Warunki przechowywania

Szpinak to roślina, która najlepiej smakuje na świeżo. Zerwane, niemyte liście wolno przechowywać w lodówce w pojemniku na żywność lub w folii na żywność przez około 3-5 dni. Roślina nie traci wartości odżywczych zarówno w procesie mrożenia, jak i gotowania.

Aby zamrozić liście szpinaku, najlepiej najpierw poddać je procesowi blanszowania. Polega on na wrzuceniu do gotującej się wody liści na około 3 min, następnie całość chłodzimy w misce z lodem. Tak przygotowane liście możemy umieścić w foliach do mrożenia warzyw i włożyć do zamrażarki. Blanszowane liście przed włożeniem do zamrażarki można zblendować. Dzięki temu będzie to gotowa baza do makronu ze szpinakiem. W takiej postaci szpinak może przetrwać nawet kilka miesięcy.

Ogonki liściowe bywają łykowate, dlatego jeżeli ich nie lubimy, musimy pozbyć się ich w momencie mycia liści.

Przykładowe odmiany szpinaku:

  • ‘Olbrzym zimowy’ – odmiana odporna na mróz, posiada bardzo duże, jędrne, zielone liście.
  • ‘Matador’ – najbardziej popularna odmiana szpinaku. Posiada owalne, nieco wydłużone liście. Nadaje się zarówno do uprawy w pojemnikach, jak i wprost do gruntu.
  • ‘Silverwhale’ – odmiana przeznaczona do uprawy od wiosny do jesieni. Nadaje się do produkcji ‘baby leaf’ (małe, okrągłe, wyrównane liście).
  • ‘Uniwersal’ – odmiana wczesna, posiada zielone, lekko karbowane liście.

Uwaga: Ze względu na dużą zawartość szczawianów w liściach szpinak warzywny może powodować blokowanie wchłaniania wapnia w organizmie. Zalecane jest rozsądne spożywanie tego liściastego warzywa.

Bibliografia:

  1. “Ogród ekologiczny. Porady doświadczonych ogrodników”, Praca zbiorowa, 2007.
  2. “Rośliny lecznicze, bogate w witaminy”, P. Czikow, J. Łaptiew, 1988.
  3. “Warzywa liściowe”, R. W. Doruchowski, PWRiL, 1966.
  4. “Szczegółowa uprawa warzyw”, Z. Borna, PWRiL, 1977.
  5. “Warzywa liściowe. Najgroźniejsze choroby i szkodniki”, J. Szwejda, J. Robak, 2008.
  6. “Zawartość metali ciężkich oraz azotanów i azotynów w wybranych warzywach z rejonów Lubelszczyzny”, A. Czech, E. Rusinek, Roczniki Państwowego Zakładu Higieny, Lublin, nr 3, 2005.
  7. “Ogród warzywny przy domu”, E. Sikora, Warszawa, 2011.