Koper w ogrodzie – jak go uprawiać?

Koper ogrodowy (Anethumgraveolens) to znane i lubiane warzywo, uprawiane na całym świecie. Bogate w flawonoidy, kumaryny, witaminy D, E, B, H, C oraz sole mineralne. Nie dość, że jest smaczne i zdrowe, to jeszcze wiele osób decyduje się na zasadzenie kopru w swoim ogrodzie, gdyż pełni on funkcje ozdobną.

Koper odstraszy komary

Koper to ponadto idealna roślina do odstraszania komarów, a nawet szkodników np.: połyśnicy marchwianki. Olejki w nim zawarte wpływają drażniąco na wspomniane owady.

Dzięki krótkiemu okresowi wegetacji koper można dosiewać kilka razy w roku. Warto to zrobić zwłaszcza pod koniec lata jako roślinę poplonową.

Podoba Ci się to, o czym piszemy?     

Interesują Cię zagadnienia związane z ekologiczną uprawą ogrodu? Sprawdź serię poradników “Tradycyjny Ogród Ekologiczny” od Wydawnictwa Gaj.

Warunki uprawy kopru

Bardzo ważne w uprawie kopru ogrodowego jest to, aby przedplonem dla niego nie były rośliny z rodziny selerowatych, np.: seler, marchew, fenkuł (koper włoski), kolendra, lubczyk czy kminek. Jeżeli tak by się stało, zwiększa to możliwość wystąpienia na naszej plantacji chorób i szkodników atakujących koper ogrodowy.

Koper ogrodowy lubi podłoże żyzne, przewiewne i umiarkowanie wilgotne. Roślina preferuje słoneczne i ciepłe stanowisko, osłonięte od wiatru. Źle znosi przymrozki. Przed wysiewem nasion bardzo ważne jest spulchnienie, wyrównanie gleby oraz usunięcie z jej powierzchni wszelkich chwastów i kamieni.

Warzywo zupełnie nie odnajduje się w miejscach zacienionych i bardzo wilgotnych. Najlepszy odczyn gleby dla niego to od 6,5 do 7. Częsta zmiana miejsca siewu kopru ogrodowego wypływa na niego korzystnie.

Ekologiczne nawożenie kopru ogrodowego polega na zastosowaniu nawozów organicznych. Wspomniana roślina najlepiej rośnie w 2 i 3 roku po zastosowaniu obornika na jesień w dawce 4-6 kg na m2. Tuż przed siewem nasion można zastosować kompost, który bezpośrednio odżywi glebę.

Bardzo często koper uprawia się między innymi roślinami, wtedy nawożenie pod główną roślinę na tym polu w zupełności wystarcza.

Czas i sposób siewu kopru

Czas siewu kopru ogrodowego przypada od końca kwietna do końca września. Roślina ma bardzo krótki okres wegetacji (45-50 dni). W ciągu całego roku warto go kilkukrotnie dosiewać, aby wciąż posiadać świeże rośliny na rabacie i zapewnić sobie pewny plon.

Nasiona kiełkują już po 14 dniach. Siew w kwietniu i pod koniec września jest najbardziej ryzykowny, co wynika z niższej temperatury powietrza.

Koper ogrodowy jest to roślina, którą sieje się głównie wprost do gruntu lub do pojemników. Istnieje możliwość uprawy w szklarni, jednak jest ona dość rzadka. Wynika to ze słabszej jakości otrzymywanych roślin.

Roślinę siejemy w rzędach lub rzutowo. Sianie w rzędach polega na wyznaczeniu dołków, przez wykonanie rowków lub dziurek w ziemi na głębokość 2-3 cm. Następnie nasiona umieszczamy w dziurkach. Wato pamiętać o odpowiedniej rozstawie rzędów (15-30 cm). Unikniemy dzięki temu zbyt gęstego siewu.

Prostszą metodą wysiewu jest siew rzutowy. Polega on na luźnym rozrzucaniu nasion na powierzchni i przysypywaniu ich ziemią. Bardzo często koper ogrodowy rozsiewa się sam. Przenoszony jest przez zwierzęta czy też wiatr. Miejsca wysiewu nasion należy obficie podlać.

Najczęstsze choroby i szkodniki kopru oraz metody ich zwalczania

– czytaj więcej w tekście “Najczęstsze choroby i szkodniki kopru” na stronie Ekologicznego Poradnika Księżycowego.

Korzystne i niekorzystne sąsiedztwo kopru

Koper ogrodowy lubi towarzystwo większości warzyw, zresztą z wzajemnością. Roślina posiada olejki eteryczne, które silnie wydzielane są podczas słonecznej pogody. Taki zapach działa drażniąco na wiele szkodników i je odstrasza.

Koper dobrze rośnie w towarzystwie brokułu, buraka, fasoli, ziemniaków, sałaty, ogórka, marchwi, kukurydzy czy jarmużu. Wysokie okazy kopru ogrodowego mogą przeszkadzać w swobodnym wzroście niższym warzywom, np. cebuli. Jednak taka sytuacja zdarza się rzadko.

Odradzane jest sianie kopru przy roślinach z tej samej rodziny (seler korzeniowy, seler naciowy, kolendra, lubczyk ogrodowy, koper włoski, kminek).

Uwaga! Koper ogrodowy i koper włoski to dwie różne rośliny, chociaż należą do tej samej rodziny. Koper włoski (Foeniculumvulgare) inaczej nazywany jest fenkułem. Jest to dwuletnia lub wieloletnia roślina. Koper ogrodowy (Anethumgraveolens) jest rośliną jednoroczną, potocznie nazywa się go koperkiem.

Pielęgnacja kopru

Roślina nie wymaga specjalnej pielęgnacji. W okresach suszy nie należy jednak zapominać o regularnym podlewaniu rabat z koprem. Długotrwały brak wody może prowadzić do zamierania rośliny.

Na początku uprawy koper wymaga przerywania, dzięki temu rośliny wzajemnie nie zakłócają sobie wzrostu. Brak konkurencji o światło czy składniki odżywcze zwiększa powodzenie naszej plantacji. Roślina nie wymaga dodatkowego nawożenia w ciągu okresu wegetacyjnego, gdyż zbyt wyrośnięte rośliny nie produkują tak dużo olejku eterycznego, który jest pożądany.

Czas i sposób zbioru

Czas zbioru przypada po 4-6 tygodniach od siewu. Największą popularnością koper ogrodowy cieszy się pod koniec lata.

Jeżeli koper wykorzystujemy tylko i wyłącznie na swoje potrzeby, dobrze jest uszczykiwać liście czy też części łodyg. Dość szybko na ich miejsce roślina wypuszcza kolejne nowe pędy.

Najbardziej popularną metodą zbioru jest zbiór ręczny. Jednak obecnie na rynku można spotkać kombajny do koszenia kopru, ale częściej taki zbiór odnosi się do kopru włoskiego.

Koper ogrodowy sadzi się także, by pozyskać nasiona. Baldachy po kwiatach, na których się znajdują, można kruszyć czy też wytrzepywać lub młócić.

Warunki przechowywania

Koper ogrodowy to warzywo, które w postaci świeżej jest dostępne cały rok. Szklarniowe okazy, hodowane zimą, mają jednak niewiele wspólnego z sezonowymi okazami.

Roślinę można przechowywać w stanie surowym, najlepiej w lodówce w pojemniku z zanurzonymi częściami łodyg w wodzie przez maksymalnie 3 dni. Dobrze, aby w lodówce panowała temperatura około 5 stopni Celsjusza.

Warto również konserwować koper solą. Ta ekologiczna metoda sprawdza się idealnie. W słoiku umieszczamy naprzemiennie warstwę soli i warstwę kopru (ważne, aby ostatnią warstwą była sól). Słoik szczelnie zakręcamy i wkładamy do lodówki. Taka mieszanka będzie idealna do zup czy sosów.

Zarówno podczas suszenia, jak i mrożenia koper ogrodowy nie traci swoich wartości odżywczych. Słabszy jest jednak jego kolor. Do suszenia najlepiej wykorzystać naturalne warunki, czyli słońce i zaciszne przewiewne miejsce. Koper można suszyć w związanych pęczkach czy też drobno pokrojony.

Gdy chcemy mrozić koper, pamiętajmy o tym, aby warzywo umieścić w woreczkach przeznaczonych do przechowania i mrożenia warzyw.

Przykładowe odmiany kopru

  • Ambrozja‘ – odmiana średnio wczesna, odporna na choroby, posiada bardzo duży plon zielonej masy,
  • Herkules‘ – odmiana bardzo plenna, odporna na suszę, posiada bardzo dużo ciemnozielonych liści,
  • Kozak‘ –  odmiana wczesna, posiada małe liście w odcieniu niebieskozielonym, jej aromat jest niezwykle silny
  • Szmaragd‘ – odmiana średnio wczesna, jej liście są małe, zielone z woskowym nalotem.

Literatura:

  1. “1001 porad jak zostać dobrym ogrodnikiem”, P. Greenwood, Warszawa 2008.
  2. “Instrukcja uprawy kopru ogrodowego (Anethumgraveolens) na nasiona metodami ekologicznymi”, M. Grzesik, R. Janus, K. Górnik.
  3. “Co i jak uprawiać w działkowym warzywniku”, L. G. i E. Kowalewscy, Warszawa 1985.
  4. “Wielka księga ziół polskich”, T. Wielgosz, Poznań 2008.
  5. “Ogród warzywny przy domu”, E. Sikora, Warszawa 2011.