Ksylitol – właściwości zdrowotne i wykorzystanie. Co zamiast cukru cz. 1


Jak zastąpić cukier w kuchni? Można z niego zrezygnować, ale można poszukać także zamienników. Dominika Muchalska postanowiła właśnie na ich bazie przygotowywać wypieki w cukierni „Legalne Słodycze”. Przedstawiamy jej subiektywne zestawienie zamienników cukru. W centrum uwagi dzisiaj ksylitol.


Mój absolutny numer jeden to ksylitol. Wizualnie przypomina biały cukier, ale w przeciwieństwie do niego wykazuje całą masę prozdrowotnych właściwości.

Oto niektóre z nich:


  • działa przeciwbakteryjne,
  • działa przeciwpróchniczo,
  • działa przeciwhistaminowo,
  • działa przeciwpasożytniczo,
  • wzmacnia układ odpornościowy,
  • przeciwdziała zapaleniu dziąseł,
  • reguluje pracę układu pokarmowego,
  • przeciwdziała zaparciom,
  • pozwala utrzymać odpowiedni poziom cukru we krwi,
  • hamuje namnażanie się pasożytów i grzybów,
  • przeciwdziała osteoporozie,
  • stymuluje wydzielanie śliny,
  • obniża prawdopodobieństwo wystąpienia zapalenia ucha środkowego u dzieci.

Poznaj inny zamiennik cukru, erytrytol. 

Zalety ksylitolu

Niski indeks glikemiczny

Indeks glikemiczny (IG) ksylitolu to raptem 13! Docenią ten fakt zwłaszcza osoby zmagające się z cukrzycą, ale także insulinoopornością, boleriozą, czy zakażeni candidą.

Poziom słodyczy absolutnie 1:1 z cukrem białym. Ksylitol jest łatwy do stosowania w kuchni laika, ale też cukiernika, w którego pracy precyzja odmierzania składnika jest niebagatelna.

Właściwości zdrowotne (wspomniane wyżej). Na uwagę zasługuje zwłaszcza działanie przeciwpróchnicze i antybakteryjne ksylitolu, co docenią mamy maluchów, zwłaszcza tych kochających słodycze, ale już niekoniecznie mycie zębów (dostępne są już pasty do zębów i płukanki do jamy ustnej na bazie ksylitolu!).


Słodycze w "Legalnych Słodyczach" :-)
Słodycze w “Legalnych Słodyczach” 🙂

Może być spożywany przez kobiety w ciąży i matki karmiące, co nie jest już takie oczywiste w przypadku innych alternatywnych wobec cukru białego słodzideł.

Poza poziomem słodyczy równym sacharozie, wykazuje zupełnie obojętne zachowanie na obróbkę termiczną, zatem podczas np. wypiekania ciast zachowuje się jak cukier. Nie nadaje potrawie żadnego specyficznego posmaku, nie utwardza konsystencji, jest całkowicie rozpuszczalny.

Jedyna uwaga dla fanów pieczenia. Polioli (czyli ksylitol i erytrol) nie stosujemy do wypieku ciast drożdżowych i chlebów, ciekawskich odsyłam do dłuższych wypowiedzi na temat alkoholu, drożdży i procesów fermentacji.


Mówiąc o ksylitolu, nie sposób nie wspomnieć, że jest dwukrotnie mniej kaloryczny od cukru, a co więcej, ma aż o 75 proc. węglowodanów mniej, co niezwykle ważne w dobie współczesnych doniesień o roli węglowodanów dla procesów tycia i… odchudzania.

Chemiczna budowa ksylitolu, ale też ogromny zasób właściwości prozdrowotnych,
powoduje, że stanowi źródło energii w wielu preparatach przeznaczonych do żywienia pozajelitowego.

Ksylitol – czy działa przeczyszczająco?

Przeciwnicy ksylitolu podnoszą argument o jego przeczyszczającym działaniu. Jako iż o tym fakcie wspominają sami producenci i dystrybutorzy ksylitolu, to wspomnę i ja. Fakt jest taki, że u osób o wyjątkowo wrażliwym układzie pokarmowym może pojawić się taki skutek, jednakże najczęściej po znacznym jego spożyciu. Co ciekawe, WHO nie definiuje maksymalnej ilości, w jakiej może być użyty ksylitol. Określiło go jako w pełni bezpieczny, także dla wspomnianej już grupy kobiet w ciąży, matek karmiących i dzieci.

Mimo iż WHO nie wprowadza limitu maksymalnego, część naukowców doszło do ustaleń, że u dorosłych dzienna dawka wynosi ok. 70 g na dobę, a u dzieci ok. 45 g.

Ksylitol w swej najszlachetniejszej wersji (i tej poszukujcie na sklepowych półkach, jeśli oczekujecie wspomnianego powyżej dodatkowego, poza słodzącym, działania) pozyskiwany jest z włókien kory brzozy, przez co bywa też nazywany cukrem brzozowym. Tak pozyskany, produkowany jest w Finlandii, tymczasem jego chiński odpowiednik najczęściej produkowany jest z… kukurydzy.

Dominika Muchalska – założycielka działającej w Zabrzu cukierni „Legalne Słodycze”. Przygotowywane przez nią wypieki wyzbyte są cukru, ale także glutenu, nabiału, wszelkich syntetycznych składników, polepszaczy smaku, konserwantów, tłuszczu utwardzonego, a także wielu alergenów. Przybierają formę ciast, tortów, ciastek, muffinek, czekoladek,
a także bez, deserów pucharkowych, pralin czy lodów i koktajli.