Redaktor naczelna biokurier.pl. Laureatka I nagrody w konkursie Dziennikarz Medyczny…
Ciasta na Boże Narodzenie to nie tylko słodkie zwieńczenie świątecznego stołu, ale także smak dzieciństwa, domowego ciepła i rodzinnych tradycji. To dzięki nim w domu unosi się aromat cynamonu, pomarańczy, bakalii i miodu, które od razu wprowadzają nas w magiczny nastrój. Wymieńmy zatem ponadczasowe wypieki, bez których trudno wyobrazić sobie święta, a przy okazji sięgnijmy po sprawdzone przepisy, które zawsze się udają i od lat goszczą na polskich stołach.
Każdy dom ma swoje ukochane wypieki, a sprawdzone przepisy często przechodzą z pokolenia na pokolenie. Co ciekawe, wybór ciast zależy od regionu Polski. Na Śląsku tradycyjnie robi się makówki – deser z chleba, maku i bakalii, który na stole pojawia się głównie w Wigilię. W centralnej Polsce popularny jest miodownik, czyli miodowe ciasto warstwowe.
Z kolei piernik ma wielowiekową historię, a jego przygotowanie zaczyna się nawet na kilka tygodni przed świętami, by ciasto zdążyło dojrzeć i wydobyć pełnię korzennego aromatu.
Piernik to jedno z najstarszych świątecznych ciast, którego tradycja sięga średniowiecza. Jego charakterystyczny, korzenny smak zawdzięczamy przyprawom takim jak cynamon, goździki, imbir czy gałka muszkatołowa. Ważnym składnikiem jest również miód.
Pierwsze wzmianki o piernikach w Polsce pochodzą z XIV wieku i były związane z kontaktem handlowym z Niemcami. Początkowo traktowane jako luksusowy towar, pierniki wytwarzano głównie w miastach hanzeatyckich i dużych ośrodkach, a dopiero w XIX wieku zaczęły trafiać do domów chłopskich.
Wyróżnia się pierniki miękkie, które dodawano do codziennego menu, oraz figuralne – bogato zdobione, wypiekane w specjalnych drewnianych formach, często z motywami religijnymi, zwierzęcymi lub heraldycznymi, które były prezentem i symbolem statusu właściciela.
Makowiec (makownik, strucla z makiem) to jeden z najbardziej klasycznych świątecznych wypieków w polskiej tradycji. Najczęściej jest to ciasto drożdżowe zawijane z masą makową lub masa makowa na biszkopcie.
Symbolika maku sięga dawnych wierzeń. Kojarzony był z płodnością, dobrobytem i szczęściem, a w kontekście Bożego Narodzenia miał zapewniać pomyślność i dostatek w nadchodzącym roku.
Sernik od lat zajmuje ważne miejsce na świątecznym stole, choć jego obecność w tradycji bożonarodzeniowej różni się w zależności od regionu Polski. W wielu domach to właśnie on, obok makowca i piernika, tworzy „wielką trójkę” świątecznych wypieków. Jego historia sięga czasów staropolskich, kiedy ser – symbol dobrobytu i dostatku – miał przynosić domownikom pomyślność w nadchodzącym roku.
Świąteczny sernik przygotowuje się zwykle w bardziej odświętnej wersji: z bakaliami, skórką pomarańczową, delikatną wanilią czy kruchym spodem wzbogaconym o przyprawy korzenne. Niektóre rodziny wybierają klasyczny sernik wiedeński, inne stawiają na sernik królewski lub puszysty sernik z rosą. A jeśli chcecie spróbować czegoś nowego, polecamy sernik jagalny.
Niezależnie od wariantu, jego kremowa konsystencja i subtelna słodycz czynią go ciastem, które od razu kojarzy się z domowym ciepłem i magią Bożego Narodzenia.
Przepis na sernik na piernikowym spodzie
Składniki:
170 g masła
250 g kruchych ciasteczek
3 łyżeczki przyprawy do piernika
750 g sera (może być gotowy do sernika)
200 g cukru pudru
4 jajka
1 łyżeczka skórki pomarańczowej
2 łyżeczki skórki z cytryny
2 łyżeczki aromatu cytrynowego
2 łyżki budyniu waniliowego
1 cukier waniliowy
tabliczka deserowej czekolady
6 łyżek cukru
Sposób przygotowania
Ciasteczka pokrusz, a następnie zmiksuj na gładką masę z 150 g masła i 2 łyżeczkami przyprawy do piernika. Tak przygotowaną masą wyłóż tortownicę z papierem do pieczenia o średnicy 25 cm (zarówno spód, jak i boki). Wstaw formę na 30 minut do lodówki.
Przygotuj masę. Oddziel żółtka od białek. Żółtka ubij z cukrem pudrem i cukrem waniliowym, po czym dodaj ser i zmiksuj. Kolejno dodaj: łyżeczkę masła, budyń, skórkę pomarańczową, skórkę z cytryny, aromat cytrynowy oraz 1 łyżeczkę przyprawy do piernika. Białka ubij na sztywną pianę i delikatnie wmieszaj je do masy serowej (już ręcznie, najlepiej drewnianą łyżką).
Wyjmij schłodzony spód z lodówki i wlej na niego masę. Piecz sernik przez ok. 50 minut w temperaturze 180°C. Po upieczeniu wyłącz piekarnik, lekko uchyl drzwiczki i zostaw sernik w środku na chwilę, aby nie opadł.
Gdy wystygnie, polej go roztopioną czekoladą. Następnie rozpuść cukier na karmel i na papierze do pieczenia uformuj karmelowe gwiazdki. Po zastygnięciu udekoruj nimi sernik.
To jedno z najbardziej charakterystycznych ciast Bożego Narodzenia, kojarzone z bogactwem smaków i kolorów. Jego podstawą jest maślane, delikatnie wilgotne ciasto, wypełnione po brzegi mieszanką bakalii: kandyzowanymi skórkami, rodzynkami, morelami, figami czy orzechami. Warto jednak zwrócić uwagę na jakość dodatków. To właśnie one decydują o smaku i aromacie świątecznego wypieku. Wybierajcie bakalie ekologiczne, niesiarkowane, naturalnie suszone, bo są nie tylko zdrowsze, ale również intensywniejsze w smaku.
W wielu domach ilość dodatków świadczy o świątecznej obfitości, a sam keks uznawany jest za symbol dostatku. Jego słodki aromat i różnorodne dodatki sprawiają, że pięknie prezentuje się wśród świątecznych wypieków.
Miodownik
Miodownik, znany również jako stefanka, to klasyczne świąteczne ciasto o charakterystycznych, miodowych blatach przełożonych kremem. Jego delikatna słodycz i lekko korzenny aromat sprawiają, że idealnie wpisuje się w bożonarodzeniową atmosferę.
Warto jednak pamiętać, że w tym wypieku podstawową rolę odgrywa miód. To on nadaje ciastu kolor, smak i wyjątkowy zapach, dlatego najlepiej sięgać po miód ekologiczny, naturalny, od sprawdzonych pszczelarzy. Jego wysoka jakość sprawi, że miodownik będzie nie tylko smaczniejszy, ale też bardziej aromatyczny, a każdy kęs przywoła ciepło i tradycję świątecznych wypieków.
Torty świąteczne – alternatywa dla tradycyjnych wypieków
Coraz więcej osób decyduje się na torty świąteczne jako wyjątkowy akcent wigilijnego lub świątecznego menu. To propozycja dla tych, którzy chcą zaskoczyć gości czymś eleganckim, efektownym i nieco innym niż tradycyjne ciasta. Tort świąteczny pozwala na łączenie klasycznych smaków z nowoczesną formą i pięknie prezentuje się na stole.
A jeśli szukacie inspiracji, mamy dla Was wyjątkowy przepis na tort żurawinowy. Jest lekki, przełamany słodyczą kremu i idealny jako deser po wigilijnej kolacji.
Tort żurawinowy
Ciasta korzenne
To jedne z najbardziej aromatycznych wypieków kojarzonych ze świętami. Wyjątkowego charakteru nadają mu, nomen omen, przyprawy korzenne – mieszanka cynamonu, goździków, imbiru, kardamonu, anyżu czy gałki muszkatołowej. Dzięki kupcom przemierzającym szlaki handlowe z Bliskiego Wschodu i Azji, były znane w Europie już w średniowieczu. Początkowo były niezwykle drogie i dostępne jedynie na dworach królewskich oraz w bogatych domach, dlatego wypieki korzenne uważano za luksus i podawano je tylko podczas najważniejszych świąt. Z czasem stały się symbolem dostatku i dobrobytu, a także zaczęły występować w tradycjach bożonarodzeniowych wielu krajów.
Dziś ciasta i ciasteczka korzenne są nieodłącznym elementem świąt, niosąc ze sobą nutę dawnych tradycji i magii dawnych czasów. Co ciekawe, można je przygotować również bez pieczenia, o czym możecie się przekonać korzystając z naszego przepisu.
Ciasto korzenne, Paweł Płaczek
Ciasta ciastami, ale warto pamiętać, że to nie one tworzą wyjątkową atmosferę świąt. Bywa, że nie każdy ma czas ani ochotę, by je przygotowywać, ale nie ma co mieć z tego powodu wyrzutów sumienia. Boże Narodzenie to przede wszystkim czas rodzinnych spotkań, ciepłych rozmów, chwili refleksji i zasłużonego odpoczynku. Słodkości mogą ten czas umilić, ale to ludzie i wspólne chwile sprawiają, że święta są naprawdę wyjątkowe 😊
Redaktor naczelna biokurier.pl. Laureatka I nagrody w konkursie Dziennikarz Medyczny 2016 roku. Autorka wielu artykułów o tematyce medycznej i prozdrowotnej. W wolnych chwilach lubi czytać kryminały, chodzić na spacery i układać puzzle.
