Po przygotowaniu bezy często zostają nam nadmiarowe żółtka. Zamiast wyrzucać, warto je wykorzystać. Oto 5 sprawdzonych sposobów, które nie pozwolą zmarnować ani grama żółtek.
Jak wykorzystać żółtka po bezie?
Marnowanie żywności to duży problem, który dotyczy nas wszystkich. Na szczęście jesteśmy coraz bardziej świadomi tego, jak ważne jest pełne wykorzystanie wszystkiego, co mamy w lodówce. Doskonałym przykładem są żółtka jaj, które często pozostają po przygotowaniu bezy. Powstaje wtedy pytanie, co nimi zrobić? Okazuje się, że możliwości jest sporo. Zanim jednak o nich napiszemy, kilka podpowiedzi, jak przechowywać żółtka.
- Żółtka można przechować w lodówce przez 1-2 dni. Wystarczy umieścić je w szczelnym pojemniku, aby zapobiec ich wysychaniu i wchłanianiu zapachów z innych produktów. Nie trzymaj ich w otwartym naczyniu, bo szybko się zepsują.
- Jeśli chcesz przechować żółtka na dłużej, możesz je zamrozić. Przed zamrożeniem należy je roztrzepać, a następnie dodać trochę soli (jeśli będą używane w daniach wytrawnych) lub cukru (jeśli planujesz je wykorzystać w deserach). Przechowuj je w szczelnym pojemniku lub woreczku do zamrażania. Po rozmrożeniu najlepiej używać ich w wypiekach i deserach.
1. Crème Brûlée
Jest to klasyczny francuski deser, którego nazwa dosłownie oznacza „spaloną śmietanę”. Doskonale oddaje to jego charakter: gładka, delikatna masa kontrastuje z chrupiącą, karmelową skorupką na wierzchu. Wbrew pozorom, nie jest trudny do przygotowania, a efekt końcowy zawsze robi wrażenie.
Jak zrobić Crème Brûlée?
Składniki:
- 500 ml śmietany kremówki (36% tłuszczu)
- 5 żółtek
- 100 g cukru
- 1 laska wanilii (lub 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego)
- 2-3 łyżki cukru do skarmelizowania wierzchu
Przygotowanie:
- W rondelku podgrzewaj śmietanę z przekrojoną laską wanilii (lub ekstraktem waniliowym). Doprowadź do wrzenia, a następnie zdejmij z ognia i odstaw, aby się lekko ostudziła (ok. 5-10 minut).
- W misce ubij żółtka z cukrem, aż powstanie gładka, jasna masa.
- Powoli dodawaj ciepłą śmietanę do masy jajecznej, ciągle mieszając, aby żółtka się nie ścięły. Ważne, żeby nie lać gorącej śmietany bezpośrednio na jajka, bo powstaną grudki.
- Przelej masę do małych naczyń żaroodpornych. Wstaw do większej formy, do której wlej gorącą wodę (tak, by sięgała połowy wysokości naczyń).
- Piecz w piekarniku nagrzanym do 150°C przez 35-40 minut (krem delikatnie stężeje). Możesz sprawdzić, czy jest gotowy, wbijając w niego patyczek – powinien wyjść czysty, a krem powinien się lekko poruszać na środku.
- Przed podaniem posyp wierzch każdego kremu równą warstwą cukru (ok. 1 łyżeczki na porcję). Użyj palnika kuchennego, aby skarmelizować cukier. Wystarczy, że podgrzejesz go na wierzchu, aż stanie się złocisty i chrupiący. Jeśli nie masz palnika, możesz również wstawić naczynia na kilka minut do piekarnika, ustawiając go na funkcję grilla.
- Crème Brûlée można podać z owocami (np. malinami, truskawkami) lub kawałkiem czekolady.
2. Lemon curd
To gęsty, cytrynowy krem, który pochodzi z Wielkiej Brytanii. Ma intensywny, orzeźwiający smak. Lemon curd można jeść samodzielnie, na tostach, w połączeniu z naleśnikami. Sprawdzi się również jako nadzienie do ciast i tart. Jest to także popularny składnik w klasycznych angielskich deserach, np. lemon meringue pie.
Jak zrobić lemon curd?
Składniki:
- 4 żółtka
- 200 g cukru
- 100 ml świeżo wyciśniętego soku z cytryny (ok. 2-3 cytryny)
- skórka starta z 2 cytryn (najlepiej ekologicznych)
- 100 g masła
Przygotowanie:
- W małym rondelku połącz żółtka z cukrem. Użyj trzepaczki, aby dobrze wymieszać składniki do uzyskania gładkiej masy.
- Dodaj sok z cytryny oraz startą skórkę z cytryn. Całość dokładnie wymieszaj.
- Umieść rondel na średnim ogniu i gotuj mieszankę, cały czas mieszając. Ważne, aby nie dopuścić do zagotowania, ponieważ wtedy masa mogłaby się ściąć. Gotuj na małym ogniu przez ok. 8-10 minut, aż masa zgęstnieje.
- Gdy masa zgęstnieje, zdejmij rondel z ognia i dodaj pokrojone w kostkę masło. Mieszaj, aż masło całkowicie się rozpuści i połączy z masą.
- Przelej gotowy lemon curd do słoika lub miski. Odstaw do wystygnięcia, a następnie wstaw do lodówki na kilka godzin (najlepiej na całą noc), aby krem stężał.
Lemon curd można przechowywać w lodówce przez 1-2 tygodnie, ale zapewniam, że zniknie znacznie szybciej 😊
3. Kogel-mogel
Kogel-mogel to jeden z tych deserów, które wzbudzają sentyment i przenoszą do czasów dzieciństwa. Moja babcia ucierała żółtka z cukrem na puszysty krem w małym kubku. Robiła to długo, ale warto było czekać.
W tradycyjnym przepisie na kogel-mogel podstawowym składnikiem są surowe jajka, dlatego tak ważne jest, by zadbać o ich jakość. Istnieje bowiem ryzyko zakażenia pałeczkami Salmonella, do którego najczęściej dochodzi poprzez wypicie wody lub spożycie produktów zanieczyszczonych kałem zwierząt. By zminimalizować ryzyko zakażenia:
- najlepiej wybierać jajka od zaufanych producentów, najlepiej ekologiczne,
- skorupkę przed rozbiciem należy bardzo dokładnie umyć, nawet jeśli jajka wydają się czyste,
- jajka należy sparzyć wrzątkiem, polewając je gorącą wodą 10-15 sekund,
- przed rozbiciem dokładnie osusz skorupkę.
- zawsze używaj świeżych jajek (sprawdź, jak to zrobić w artykule: Jak sprawdzić, czy jajko jest świeże: skuteczne metody i wskazówki).
Mimo, iż kogel-mogel jest cudowny w smaku, nie powinny go jeść małe dzieci i kobiety w ciąży.
Jak zrobić kogel-mogel?
- Ubij żółtka z cukrem, aż powstanie gładka masa. Tradycyjnie można to zrobić ręcznie, ale mikser też świetnie się sprawdzi.
- Gotowe 😊 Do jajecznej masy możesz dodać odrobinę kakao.
4. Domowe lody na bazie żółtek
Na bazie żółtek można przygotować pyszne domowe lody. Choć w sklepach znajdziemy mnóstwo gotowych wersji, te robione samodzielnie są wyjątkowe. Mają kremową konsystencję i można je przygotować dokładnie według własnych upodobań. Produkcja lodów spodoba się zwłaszcza najmłodszym, dlatego warto ich zaangażować do pracy. Ubijanie żółtek, mieszanie składników czy dodawanie owoców to dla dzieci prawdziwa frajda.
W naszym serwisie znajdziecie przepis na lody waniliowo-malinowe, ale możliwości jest znacznie więcej:
- lody czekoladowe – do bazy z żółtek dodaj roztopioną czekoladę lub kakao,
- lody cytrynowe lub pomarańczowe – dodaj świeżo wyciśnięty sok i startą skórkę cytrusów,
- lody karmelowe – zrób karmel z cukru i masła, a następnie wymieszaj z masą z żółtek,
- lody owocowe – dodaj zmiksowane truskawki, mango czy borówki.
Najczęściej zadawane pytania o domowe lody
1. Jak zrobić domowe lody, żeby były kremowe i nie miały kryształków lodu?
Domowe lody będą kremowe i pozbawione kryształków lodu wtedy, gdy przygotujemy je na bazie żółtek, cukru i śmietanki, czyli klasycznej masy custard. Żółtka działają jak naturalny emulgator. Łączą tłuszcz z wodą i sprawiają, że konsystencja jest aksamitna. Bardzo ważne jest także odpowiednie mrożenie. Jeśli nie mamy maszynki do lodów, wystarczy wstawić masę do zamrażarki i co 30–40 minut energicznie ją przemieszać przez pierwsze 2–3 godziny. Dzięki temu rozbijamy tworzące się kryształki lodu i napowietrzamy masę.
2. Czy można zrobić lody bez maszynki do lodów?
Maszynka ułatwia pracę, ale nie jest konieczna. Wystarczy cierpliwość i regularne mieszanie.
3. Jak długo domowe lody można przechowywać w zamrażarce?
Gotowe lody najlepiej przechowywać w szczelnym pojemniku do ok. 2–3 tygodni, choć najsmaczniejsze są w pierwszych dniach po przygotowaniu. Zbyt długie mrożenie może sprawić, że staną się bardzo twarde.
4. Dlaczego moje domowe lody są zbyt twarde lub zbyt miękkie?
Jeśli lody wychodzą zbyt twarde, zwykle oznacza to zbyt małą ilość tłuszczu lub cukru. Z kolei zbyt miękka konsystencja może wynikać z nadmiaru wody w składnikach. Standardowo na pół litra śmietanki i szklankę mleka używa się ok. 4–6 żółtek. Im więcej ich dodamy, tym bardziej aksamitny będzie efekt.
5. Czy domowe lody są zdrowsze niż sklepowe?
Zwykle tak, ponieważ przygotowujemy je z prostych składników i bez zbędnych dodatków czy stabilizatorów. Mamy pełną kontrolę nad ilością cukru i jakością produktów, a przy okazji wykorzystujemy żółtka, które zostały po bezie.
5. Krem do tortów na bazie żółtek
Klasyczny krem do tortów i ciast przekładanych powstaje poprzez utarcie żółtek z cukrem, a następnie podgrzanie ich w kąpieli wodnej lub na małym ogniu z dodatkiem mleka albo śmietanki, aż masa zgęstnieje. Po ostudzeniu można połączyć ją z miękkim masłem, tworząc gładki krem idealny do przekładania blatów biszkoptowych, dekorowania babeczek czy nadziewania eklerów.
Taki krem można aromatyzować wanilią, kakao, kawą, likierem lub skórką cytrusową, dopasowując do charakteru tortu.
Najczęstsze błędy przy przygotowaniu kremu na bazie żółtek
1. Dlaczego krem wyszedł rzadki i nie gęstnieje?
Najczęściej masa była zbyt krótko podgrzewana albo temperatura była za niska. Krem z żółtek musi osiągnąć odpowiednią temperaturę, aby zgęstnieć. Jeśli po ostudzeniu nadal jest zbyt płynny, można ponownie delikatnie go podgrzać, cały czas mieszając.
2. Dlaczego żółtka się ścięły i zrobiła się jajecznica?
To efekt zbyt wysokiej temperatury. Żółtka należy podgrzewać powoli, najlepiej w kąpieli wodnej, nie dopuszczając do wrzenia. Zbyt szybkie podgrzanie powoduje ich gwałtowne ścięcie.
3. Co zrobić, gdy krem się zwarzył po dodaniu masła?
Najczęściej przyczyną jest różnica temperatur. Baza była za ciepła lub masło za zimne. Spróbuj ogrzać lekko miskę nad parą i miksować do połączenia składników. Czasem pomaga też dodanie łyżki miękkiego masła i ponowne miksowanie.
4. Dlaczego krem jest grudkowaty?
Powodem może być niedokładne mieszanie podczas podgrzewania albo zbyt szybkie podnoszenie temperatury. Aby tego uniknąć, należy stale mieszać masę trzepaczką i podgrzewać ją stopniowo.
5. Dlaczego krem rozpływa się na torcie?
Może być zbyt rzadki lub tort stoi w zbyt ciepłym miejscu. Kremy maślane i żółtkowe wymagają schłodzenia przed dekorowaniem, a gotowy tort najlepiej przechowywać w lodówce.
6. Czy krem na bazie żółtek nadaje się pod masę cukrową?
Tak, ale powinien być stabilny i dobrze schłodzony. Najlepiej sprawdzają się kremy maślane na bazie ugotowanych żółtek, ponieważ są bardziej zwarte i odporne na temperaturę niż lekkie kremy śmietankowe.
7. Jak długo można przechowywać krem z żółtek?
W lodówce, w szczelnym pojemniku, do 2–3 dni. Przed ponownym użyciem warto go lekko zmiksować, aby odzyskał gładką konsystencję.
