Gotowanie większej ilości zupy to znany sposób na oszczędność czasu i pieniędzy. Jednak co zrobić, gdy domownicy nie mają ochoty zjeść wszystkiego w dwa, trzy dni? Rozwiązaniem jest pasteryzacja. To sprawdzona metoda, która dzięki nowoczesnej wiedzy pozwala zachować smak i wartości odżywcze posiłków na długie tygodnie.
Z tego artykułu dowiesz się, jak prawidłowo pasteryzować zupę, jakich błędów unikać oraz które zupy najlepiej nadają się do przechowywania w słoikach.
Dlaczego warto pasteryzować zupy?
Pasteryzacja to proces termiczny, który polega na podgrzaniu produktu do temperatury (zazwyczaj między 60°C a 100°C), co pozwala na zniszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych przy jednoczesnym zachowaniu walorów smakowych.
- Oszczędność czasu: Gotujesz raz, jesz kiedy chcesz.
- Zero Waste: Nie wyrzucasz jedzenia, które nie zostało zjedzone od razu.
- Wygoda: Masz gotowy, domowy obiad w 5 minut – idealny po długim dniu.
Jak przygotować zupę do pasteryzacji?
Zanim przejdziemy do przekładania zupy do słoików, musimy pamiętać o kilku zasadach. Nie każda zupa może przejść przez pasteryzację w ten sam sposób.
Czego nie dodawać przed wekowaniem?
Aby zupa w słoiku nadawała się do zjedzenia jak najdłużej, nie dodawajmy do niej śmietany, jogurtu ani mąki. Nabiał i zagęstniki drastycznie skracają termin przydatności i mogą spowodować, że zupa skwaśnieje już po kilku dniach. Najlepiej pasteryzować samą zupę, a zabielić ją dodatkami dopiero po otwarciu słoika i podgrzaniu.
Warzywa i makaron
Jeśli planujemy pasteryzować zupę z makaronem, ryżem lub ziemniakami, pamiętajmy, że podczas przechowywania i ponownego podgrzewania te składniki zmiękną. Ponadto, jak wspomnieliśmy wcześniej – dodatki skrobiowe skracają czas, kiedy można bezpiecznie zjeść nasze przetwory. Wskazówka: Pasteryzujemy sam bulion lub zupę z warzywami, a dodatki skrobiowe gotujemy na świeżo przed podaniem.
Naprawdę warto wiedzieć więcej o tym, jak prawidłowo przetwarzać żywność w domu. Pomaga to zapobiegać marnowaniu i wspomaga planowanie zdrowej, różnorodnej diety całej rodziny. Dobrze znaną metodą konserwacji żywności jest też mrożenie.
Pasteryzacja w wodzie
To najbardziej znana metoda, zwana również „kąpielą wodną”. Jest niezawodna i pozwala na precyzyjną kontrolę procesu.
- Przygotowujemy słoiki: Muszą być idealnie czyste i wyparzone. Sprawdzamy, czy nakrętki (typu twist-off) nie są zardzewiałe lub wygięte. Nawet lekko wygięta nakrętka spowoduje, że słoik nie zamknie się szczelnie.
- Napełnianie: Wlewamy gorącą (ale nie wrzącą) zupę do słoików, zostawiając około 2-3 cm wolnej przestrzeni od górnej krawędzi. Wycieramy gwinty słoików do sucha (papierowym ręcznikiem lub wygotowaną ściereczką).
- Gotowanie: Dno dużego garnka wykładamy bawełnianą ściereczką. Ustawiamy słoiki tak, by się nie stykały (zapobiegnie to pękaniu szkła).
- Zalewanie: Wlewamy wodę o temperaturze zbliżonej do temperatury zupy w słoikach. Woda w garnku powinna sięgać do 3/4 wysokości słoika.
- Czas pasteryzacji: Liczymy czas od momentu zagotowania wody. Słoiki o pojemności 0,5l gotujemy ok. 20 minut, a większe (1l) ok. 30-40 minut.
- Chłodzenie: Wyjmujemy słoiki i ustawiamy je do góry dnem na blacie, aż całkowicie wystygną.
Pasteryzacja w piekarniku
Jeśli masz do zawekowania dużą partię słoików naraz, to ze względu na swoją pojemność piekarnik będzie lepszy, niż garnek.
- Ustawiamy zimne słoiki z zupą na blasze wyłożonej papierem do pieczenia lub na teflonowej macie do pieczenia. Wkładamy słoiki blachę do zimnego piekarnika.
- Ustawiamy temperaturę na 120-130°C.
- Od momentu, gdy piekarnik osiągnie zadaną temperaturę, pasteryzujemy słoiki przez 30 minut.
- Wyłączamy piekarnik, uchylamy drzwiczki. Zostawiamy słoiki do ostygnięcia (około 30-60 minut), a dopiero wtedy wyjmujemy je na blat.
Ważne: Do pasteryzacji w piekarniku używamy wyłącznie słoików z nakrętkami typu twist-off. Słoiki typu „weck” (z gumką) mogą ulec uszkodzeniu w wysokiej temperaturze.
Przeczytaj więcej na temat pasteryzacji w piekarniku
Jak sprawdzić, czy słoik się zamknął?
Po ostygnięciu słoika, nakrętka powinna być lekko wklęsła. Jeśli po naciśnięciu palcem „klika” lub sprężynuje, oznacza to, że prawdopodobnie słoik nie jest szczelnie zamknięty. Taką zupę należy zjeść w pierwszej kolejności (przechowując ją w lodówce) lub powtórzyć proces pasteryzacji z nową nakrętką.
Tyndalizacja – sposób na zupy mięsne
Jeśli nasza zupa zawiera dużo mięsa (np. gulaszowa czy flaki), zwykła pasteryzacja może nie wystarczyć. Warto wtedy zastosować tyndalizację, czyli potrójną pasteryzację w 90 – 10 stopniach, w odstępach 24-godzinnych.
- Dzień 1: Gotowanie 60 minut (zabija formy przetrwalnikowe bakterii).
- Dzień 2: Gotowanie 40 minut (zabija formy, które rozwinęły się z przetrwalników).
- Dzień 3: Gotowanie 30 minut (utrwalenie procesu).
Dzięki temu zupy mięsne mogą bezpiecznie stać nawet poza lodówką w chłodnym miejscu nawet kilka do kilkunastu tygodni. Najlepiej by w pomieszczeniu nie było więcej niż 20 stopni. Wskazany jest też brak dostępu światła (typowa spiżarnia)
Pasteryzowanie zupy to prosta i ekologiczna metoda konserwacji żywności. Pamiętajmy o czystości słoików, unikaniu nabiału w recepturze i odpowiednim czasie podgrzewania. Dzięki tym kilku krokom, smak letnich warzyw lub pożywnego zimowego wywaru mamy pod ręką akurat wtedy, gdy potrzebujemy.
