Zaufanie srebrem, ale certyfikat złotem? Kontrole i certyfikacja w rolnictwie ekologicznym

Produkcja żywności, kosmetyków, chemii domowej czy tekstyliów opiera się na wielu regułach i zasadach. Dzięki ich przestrzeganiu rolnicy i przetwórcy nie tylko są wstanie wyprodukować produkty o wysokiej jakości odżywczej i biologicznej, ale także przyczyniać się do ochrony środowiska, gleby, wody, powietrza, krajobrazu, bioróżnorodności czy zapewnianiu dobrostanu zwierząt.

 Zaufanie jest dobre ale kontrola lepsza

 Jeśli są zasady, których należy przestrzegać, musi być i system kontroli, który stwierdziłby ich przestrzeganie. W myśl zasady ?zaufanie jest dobre, ale kontrola lepsza? producenci ekologiczni już we wczesnych etapach rozwoju ruchu rolnictwa ekologicznego postanowili stworzyć niezależny system kontroli i certyfikacji, który daje konsumentom gwarancję przestrzegania zgodnych z naturą zasad produkcji i zwiększa zaufanie do wartości niesionych przez rolnictwo ekologiczne.

W Europie, na podstawie przepisów Wspólnotowych, został stworzony system kontroli i certyfikacji. Każdy kraj członkowski Unii Europejskiej został zobowiązany do stworzenia własnego systemu narodowego. W polskim systemie kontrole przeprowadzane są przez 9 prywatnych jednostek certyfikujących. Każdej z nich przyporządkowany jest specjalny kod ? na każdym opakowaniu żywności oznakowanym jako ekologiczny producent musi zamieścić kod i/lub nazwę jednostki certyfikującej, pod której kontrolą pozostaje.

Podoba Ci się to, o czym piszemy?     

 System dodatkowo współtworzą instytucje publiczne, które gwarantują prawidłowość kontroli oraz jakości pracy jednostek certyfikujących:

  • Polskie Centrum Akredytacji – akredytujące prywatne jednostki według europejskich wymagań dla jednostek prowadzących systemy certyfikacji wyrobów
  • Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ? upoważniające prywatne jednostki do kontroli w sektorze żywności i rolnictwa ekologicznego
  • Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych ? nadzorująca prawidłowe wypełnianie kontroli i zadań pokontrolnych przez prywatne jednostki certyfikujące.

W sektorze żywności i rolnictwa ekologicznego kontrolom podlegają producenci (rolnicy i przetwórcy) oraz importerzy z krajów trzecich. W całym procesie produkcji – od gospodarstwa, aż do momentu zapakowania w przetwórni lub hurtowni ? wytwarzanie ekologicznego produktu jest kontrolowane.

Każdy producent przed rozpoczęciem produkcji ekologicznej podlega kontroli wstępnej, podczas której jednostka certyfikująca sprawdza obiekty i grunty produkcyjne, urządzenia i maszyny oraz stosowane metody produkcji. Później każdy producent kontrolowany jest co najmniej raz do roku. Wyrywkowo producenci poddawani są wyrywkowym zapowiedzianym lub niezapowiedzianym kontrolom.

W jaki sposób kontrolerzy sprawdzają czy producenci przestrzegają zasad produkcji?

Oprócz corocznej kontroli obiektów i urządzeń, sprawdzają plany produkcji rolników, dokumentację księgową i rachunkową, spisy zakupów środków produkcji i zakupów oraz sprzedaży towarów, spisy zabiegów pielęgnacyjnych i weterynaryjnych. W dokumentacji kontroler może wyłapać np. próby oszustw takich jak sprzedaż zbyt dużej ilości towarów w porównaniu do możliwości produkcyjnych czy mniej lub bardziej świadome zastosowanie niedozwolonych środków produkcji.

Wizyty na polach, łąkach, w sadach pozwalają skontrolować stan i wygląd poszczególnych upraw oraz zwierząt gospodarskich. Wprawny i doświadczony kontroler może nabrać podejrzeń, co do wystąpienia nieprawidłowości np. widząc pole bez żadnych chwastów najprawdopodobniej po zastosowaniu niedozwolonych herbicydów.

Dodatkowych informacji dostarczyć tez mogą sąsiedzi oraz inni rolnicy czy producenci współpracujący z danym producentem ? kupujący lub sprzedający surowce od siebie.

W przypadku nabrania jakichkolwiek podejrzeń, kontroler może pobrać próbki do testów na obecność niedozwolonych środków chemicznych.

W przypadku wykrycia nieprawidłowości ? w zależności od stopnia naruszenia przepisów wyciągane są konsekwencje wobec producentów. Systemy kar stosowane przez jednostki certyfikujące obejmują zarówno upomnienia za drobne niedociągnięcia, do bardzo radykalnych kar za znaczące naruszenie przepisów. Do tych ostatnich należą np. nie przyznanie lub odebranie certyfikatu na partie produktów czy wyłącznie pola, zwierzęcia czy całego gospodarstwa z produkcji ekologicznej i nakazanie ponownego okresu przestawiania.

I po co tyle zachodu? To wszystko nam konsumentom, byśmy nabrali większej pewności, że kupowane przez nas ekologiczne produkty ? zostały wyprodukowane ekologicznymi metodami produkcji.

(na obrazku jeden z amerykańskich eko certyfikatów)

tekst: Andrzej Szeremeta

Brak postów do wyświetlenia