Szafran czy kurkuma?


Takie potrawy jak paella, pilaw, inne potrawy z ryżu i jagnięciny, ryb, owoców morza, a także słodkie ciasta czy puddingi zwykle zawdzięczają swój piękny, złocisty kolor oraz nietypowy aromat jednej z dwóch przypraw. W wersji wykwintniejszej to szafran, w dostępnej dla wszystkich – kurkuma.


Szafran – przyprawa nad przyprawy

Choć nie każdy jest skłonny zachwycić się smakiem szafranu, a są tacy, którzy uważają wręcz, że nie ma smaku, to trzeba przyznać, że jest to niezwykle droga przyprawa. Do uzyskania jednego kilograma trzeba zebrać znamiona tysięcy krokusów (szafran to wysuszone naturalnie pręciki jednego z gatunków Crocus sativus L.). Uprawia się go na piaszczysto-próchniczej glebie w suchym klimacie i pełnym słońcu Iranu, Pakistanu, północno-zachodnich Indii, a także niektórych krajach śródziemnomorskich (zwłaszcza Hiszpania, region La Mancha).

W starożytnej Persji i Egipcie był tak ceniony, że używano go przy ceremoniach religijnych lub do balsamowania zwłok dostojników. W Wenecji przez pewien czas stanowił walutę cenniejszą od złota. Do dziś ubogie rodziny w Iranie przechowują w domach szkatułki szafranu, na posagi dla córek, na wypadek choroby w rodzinie, to tamtejsza polisa.


Do czego używać tego „roślinnego złota”?

W Polsce znane już przed wiekami były baby szafranowe, drożdżowe, wyrośnięte, świąteczne… Przed dodaniem do potrawy warto go rozpuścić w odrobinie mleka lub wody. Zabarwi ją na żółto. Ważne, żeby nie dodawać go za wiele, bo nada smak gorzki smak całemu daniu. Możemy dodawać go do każdej potrawy, której chcemy nadać ładny kolor i uznamy, że odpowiada nam takie połączenie smaków. W kuchni tzw. fusion bywa dodawany do lodów, kawy, sushi…

Wskazówka: dobry szafran powinien być przechowywany nie dłużej niż rok, musi mieć intensywny kolor. Przed dodaniem do potrawy warto rozpuścić go w mleku lub wodzie.

Uwaga: nie powinny go stosować małe dzieci, a także kobiety w ciąży, gdyż może zwiększać ryzyko poronienia.

Właściwości zdrowotne szafranu

Choć dodaje się go do jedzenia, ze względu na cenę, w ilościach aptecznych, to zbadano, że ma pewne walory zdrowotne. Ma działanie antydepresyjne, podobnie jak dziurawiec. Z tym, że nasze rodzime zioło uwrażliwia na działanie promieni słonecznych, a szafran zwiększa stężenie serotoniny i dopaminy – odpowiedzialnych za nasz dobry nastrój.

Już spisany przez Awicennę na początku XI wieku Kanon medycyny wymieniał cały szereg zastosowań szafranu, między innymi w leczeniu melancholii i bezsenności. W ciągu ostatniej dekady opublikowano serię badań klinicznych, w których stosowano standaryzowany wodno-alkoholowy wyciąg z szafranu (30 mg zawierało około 0,6–0,7 mg safranalu) u chorych z łagodną lub umiarkowaną depresją.

Jeśli jednak uznamy, że cena szafranu jest nieadekwatna do jego walorów, warto wypróbować kurkumę. Jest znacznie tańsza, nie mniej zdrowa, o różnorodnym zastosowaniu, także kosmetycznym.


Niedoceniana kurkuma

Hidusi wierzą w jej działanie antynowotworowe. Badania wykazały, że nie tyle ją przeceniają, co społeczeństwa zachodnie nie dość doceniają. Kurkumina, składnik dający żółtą barwę kurkumie, ma potwierdzone działanie cytotoksyczne (niszczące komórki) na komórki rakowe. Być może dlatego Hindusi stosujący średnio 1,5-2 gramów kurkumy dziennie, a poza nią wiele innych przypraw w całej swojej kuchni:

…na raka płuc chorują 8 razy rzadziej (mimo że palą dużo papierosów!), 9 razy rzadziej na raka okrężnicy, 5 razy rzadziej na raka piersi i 10 razy rzadziej na raka nerek.

Do czego ją dodawać


Nadaje się do dań wytrawnych i słodkich. Wspomaga trawienie białek, wiec warto ją dodawać do potraw mięsnych i z fasolą. Zapobiega wzdęciom i ma działanie przeciwzapalne. Nadaje się do wykonania płukanki bolącego gardła. Smakuje w zupach, nadając im piękny kolor, można nią zabarwiać sosy, sałatki, omlety, suflety, ryż. Barwi się nią także marynowane warzywa, a nawet makarony. Trzeba uważać z ilością, bo łatwo jest przesadzić. Do pewnych wyrazistych smaków niektórym trudno jest się przyzwyczaić.

Ciekawostka: lepiej stosować kurkumę oddzielnie lub tworzyć własną kompozycję, bo w tzw. mieszance curry jest jej około 20%. Dodajemy ją na początku gotowania, najlepiej rozpuszczoną w oliwie lub oleju. Przyswaja się w organizmie dopiero z połączeniu z papryką lub pieprzem.

To jedynie wstęp do zalet obu przypraw. Dla zainteresowanych polecamy odnośniki poniżej, także w języku angielskim.

Sprawdź najtańsze oferty na kurkumę bio

Małgorzata Górska

http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_1_2014/59Szafra%C5%84ski_PsychiatrPol_1_2014.pdf
http://carcin.oxfordjournals.org/content/24/7/1199.full
http://portal.abczdrowie.pl/szafran
http://www.restaurants.pl/stary/ciekaw/szafran.htm
http://stressfree.pl/dlaczego-hindusi-nie-choruja-na-raka-kurkuma-i-jej-wlasciowsci/
http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-844-SAFFRON.aspx?activeIngredientId=844&;activeIngredientName=SAFFRON
http://ekotarg.pl/artykul/kurkuma_zwalcza_raka._poznaj_dzialanie_hinduskiej_przyprawy.,396
http://www.poradnia.pl/kurkuma-wlasciwosci-lecznicze-badania-kliniczne.html