Teraz czytasz...
Pomidor – skarbnica likopenu i witamin
X Targi Ekostyl | reklama | Biokurier.pl
X Targi Ekostyl | reklama | Biokurier.pl

Pomidor – skarbnica likopenu i witamin

Agnieszka Gotówka

Pomidor zyskał sobie miano symbolu lata. Ma mnóstwo zastosowań kulinarnych i obfituje we właściwości prozdrowotne. Nie od zawsze jednak cieszył się uznaniem. Bywały czasy, gdy kojarzono go z diabłem.

Przeczytaj ten artykuł, aby dowiedzieć się:

  • kiedy pomidory przywędrowały do Europy,
  • czym jest likopen,
  • jakie witaminy zawierają pomidory.

Odeślemy cię też do bardzo ciekawego tekstu na temat uprawy pomidora.

Pomidorowa historia

Pomidory znane są Europejczykom od XV wieku, kiedy to z Ameryki przywiózł je Krzysztof Kolumb. Z początku nie traktowano ich jako warzywa jadalnego, była to raczej roślina ozdobna, przez niektórych określana wręcz jako trująca. Jej dekoracyjny charakter został jednak złamany, gdy zaczęto mówić, że jest doskonałym afrodyzjakiem. W takiej sytuacji z głośnym potępieniem tego przysmaku wystąpił Kościół katolicki, który zakazał jego spożycia, uznając go za diabelski owoc. Na szczęście w XVI wieku zaczęto podchodzić do pomidorów w sposób bardziej otwarty, a Włosi po raz pierwszy postanowili użyć tego warzywa w kuchni, początkowo przygotowując z niego sosy. Na długi czas to właśnie mieszkańcy Półwyspu Apenińskiego jako jedyni w Europie raczyli się tym przysmakiem.

W polskiej sztuce kulinarnej pomidory zaczęły się pojawiać od XIX wieku, a dokładniej od 1880 roku, kiedy to wyhodowano je po raz pierwszy w Warszawie. Od okresu międzywojennego jednak ich popularność stale rosła. Obecnie można je uznać za symbol lata.

Owoc czy warzywo?

Co ciekawe, z botanicznego punktu widzenia pomidor to owoc. Używa się go jednak do przyrządzenia sałatek, zup lub dań wytrawnych, a ponadto w jego składzie mało jest cukru, który naturalnie występuje w owocach. Nic zatem dziwnego, że w 1893 roku Amerykański Sąd Najwyższy dla celów podatkowych uznał pomidor za warzywo, opierając się właśnie na jego zastosowaniach kulinarnych.

Odmiany

Istnieje wiele odmian pomidorów, których owoce różnią się nie tylko wyglądem, ale i smakiem. Hodowcy niemal każdego roku wprowadzają na rynek nowe rodzaje tej smacznej rośliny. Najczęstsze odmiany, jakie można spotkać, to:

  • pomidory szklarniowe, np. Akron, Bekas, Hardy, Jowisz, Pedro, Pelikan, Tukan – idealnie nadają się do uprawy pod osłoną, ich owoce mają intensywny kolor i średniej wielkości kulisty kształt lub są lekko spłaszczone.
  • pomidory gruntowe, np. Giant, Jawor, Krakus, Koralik, Malinowy Olbrzym, Olka Polka – niektóre z nich dają owoce duże, niezwykle soczyste (np. Giant), inne małe (typu „cherry”).
  • pomidory typu koktajlowego – charakteryzują się miękką i delikatną skórką, są słodsze i bardzo smaczne; doskonale pasują do sałatek i jako przekąska, np. dla dzieci.

Wartości odżywcze pomidorów

W pomidorach zawiera się cała gama witamin i minerałów. Przede wszystkim bogate są one w witaminę C i E. Nie brakuje w nich również witamin z grupy B (w tym PP) i K. Wiele w pomidorach jest również składników mineralnych, takich jak potas, wapń, magnez, żelazo.

Pomidory swój intensywny kolor zawdzięczają naturalnemu barwnikowi – likopenowi. Jest to organiczny związek chemiczny, a zarazem najsilniejszy antyutleniacz z całej grupy karotenoidów. Liczne badania dowodzą, że stanowi on doskonałą ochronę przed rozwojem chorób układu krążenia (zawał serca, miażdżyca). Świat nauki donosi ponadto, że likopen zapobiega rozwojowi raka szyjki macicy i prostaty. Hamuje również proces zwyrodnienia plamki żółtej, jednej z najczęstszych przyczyn utraty wzroku przed ukończeniem 70. roku życia.

By jednak można było mówić o tego rodzaju ochronie zdrowia, pomidory należy spożywać regularnie, tylko w ten sposób będziemy bowiem w stanie dostarczyć organizmowi odpowiednie dawki likopenu. Zaleca się, aby pomidora jeść każdego dnia w sezonie letnim, a jesienią i zimą sięgać po jego przetwory – szklankę soku pomidorowego, dwie łyżki ketchupu (najlepiej domowej roboty) lub co najmniej raz w tygodniu zjadać talerz zupy pomidorowej.

Ile kalorii ma pomidor?

Nie jest to warzywo kaloryczne. W 100g (ok. połowy przeciętniej wielkości pomidora) ma 17,7 kcal.

Najlepsze w pełni dojrzałe

Pomidory warto spożywać w każdej postaci, ale powinniśmy je zrywać w momencie, gdy osiągną pełnię dojrzałości. Takie okazy mają dwa razy więcej witaminy C i beta karotenu niż zielone owoce. Warzywa importowane, aby przetrwały okres transportu i magazynowania, często zrywa się, gdy są jeszcze niedojrzałe. Dlatego najlepsze i najzdrowsze będą krajowe, lokalne owoce

– wyjaśnia mgr inż. technologii żywności Paula Andrzejewska, certyfikowany audytor wewnętrzny z zakresu bezpieczeństwa żywności PN-EN ISO 22000 i autorka bloga jakpomasle.pl.

Likopen. Co to jest?

W pomidorach zdecydowanie najcenniejszy jest likopen. Ten najpotężniejszy przeciwutleniacz chroni organizm przed rakiem (zwłaszcza prostaty i piersi) oraz chorobami układu krwionośnego (miażdżycą, zawałem, chorobą wieńcową). Chociaż świeże i dojrzałe owoce są nieocenionym źródłem witaminy C, to te poddane obróbce termicznej mają najwięcej likopenu. Podgrzewanie z dodatkiem tłuszczu uwalnia cząsteczki likopenu ze ścian komórkowych i zmienia ich strukturę na łatwiej przyswajalną przez nasz organizm. Proces ten niszczy jednak składniki wrażliwe na działanie wysokiej temperatury. Świeże pomidory najlepiej spożywać z niewielkim dodatkiem tłuszczów, które dodatnio wpływają na przyswajalność likopenu. A jeśli dodamy do tego zieleninę, to powstaje pozytywne połączenie, gdyż zawarta w nich witamina C przyczynia się do lepszego wchłanianiu żelaza (np. ze szpinaku).

– dodaje ekspertka.

Dlaczego warzywa z upraw ekologicznych?

Badania naukowców dowiodły, że pomidory uprawiane ekologicznie charakteryzowała wyższa zawartość likopenu, beta-karotenu, witaminy C oraz flawonoidów. Naukowcy zauważyli także, że na różnice w zawartości pozytywnych substancji wpływ miały także sezon, miejsce i rok uprawy. Warzywa ekologiczne warto wybierać także ze względu na to „czego mają mniej” niż konwencjonalne. Wyniki badań przeprowadzonych przez francuską Agencję ds. Bezpieczeństwa Żywności (AFSSA) wskazują, że: w blisko 100% organiczne produkty nie zawierają żadnych pozostałości pestycydów. Ponadto, warzywa ekologiczne zawierają około 50% mniej azotanów, (wysokie stężenie azotanów jest powiązane z szeregiem problemów zdrowotnych, m.in. cukrzycy i choroby Alzheimera)

Przeczytaj: Jak rozpoznać produkty ekologiczne?

Sezonowość

Spod foli i szklarni nieogrzanej: lipiec do listopada

Z gruntu: sierpień – październik

Naturalne kosmetyki z pomidorów

Pomidorów użyć można również jako kosmetyk, który doskonale załagodzi zmiany trądzikowe oraz rozjaśni przebarwienia (powstałe np. na dłoniach). Mają one ponadto bardzo korzystny wpływ na poprawę urody oraz stanu naszej skóry. Zawarte w nich witaminy – zwłaszcza C i E – zapobiegają wypadaniu i nadmiernej łamliwości włosów, chronią również skórę przed powstawaniem zmarszczek i przedwczesnym starzeniem się.

Zobacz także

Konserwa mielona z mięsa kaczki

Warto wspomnieć, że pomidory mają mało kalorii, a zawarty w nich błonnik zapewnia długie uczucie sytości. Gaszą ponadto pragnienie, bo w 93 proc. składają się z wody. Warto po nie sięgać w upalne dni, np. pijąc przyrządzone z nich soki.

Pomidory kuszą przede wszystkim zapachem, który świadczy o tym, że zerwano go z krzaczka dopiero wówczas, gdy był w pełni dojrzały. Najintensywniej pachnie on od strony szypułki. Kupując pomidory, zwracajmy również uwagę, czy mają one intensywne zabarwienie, równomierne na całej powierzchni warzywa.

Jak przechowywać?

By zachować intensywny smak i zapach pomidorów warto pamiętać, by nigdy nie przechowywać ich w lodówce. Najlepiej czują się one w zacienionym miejscu o temperaturze pokojowej.

Sierpień to czas, gdy cieszyć się możemy własnymi zbiorami lub też kupować je w dobrej cenie od zaufanych sprzedawców, np. na targu. By jednak dłużej móc rozkoszować się smakiem tej smacznej rośliny, warto przygotować na zimę własny koncentrat pomidorowy, który stanowić będzie doskonałą bazę na zupę, a zagęszczony – podstawę do sosów.

Z powodzeniem pomidory można również ususzyć lub przygotować z nich domowej produkcji ketchup. Jedzenie pomidorów w każdej postaci z całą pewnością wyjdzie wszystkim domownikom na zdrowie.

 

Przetwory z pomidorów

Smak pomidorów utrwalisz przygotowując własną:

 

Ten serwis używa cookies. Korzystając z niego wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Sprawdź naszą politykę prywatności.

Żadne materiały z tej strony nie mogą być jakikolwiek sposób powielane bez pisemnej zgody redakcji.