Kawa z rana i… dylematy. BIO, FAIRTRADE, Arabica, Robusta – co warto wiedzieć?

Statystyki wskazują, że dzienne światowe spożycie kawy wynosi 2 miliardy filiżanek – ta ogromna liczba sprawia, że „czarne złoto” to jeden z najważniejszych towarów handlowych. Przy kawie dobrze się dyskutuje, spędza czas i odpręża, ale jest ona także tematem debat ekonomicznych, społecznych i zdrowotnych. 

Poranną „małą czarną” zawdzięczamy roślinom z rodzaju Coffea. Najważniejszą z nich jest Coffea arabica. Nazwa gatunku, jak piszą Janina Pieniążek i Szczepan Pieniążek w książce „Owoce krain dalekich”:

pochodzi stąd, że kawa stała się ulubionym napojem Arabów kilka wieków przedtem, zanim rozpowszechniła się w Europie. (…) Kawa arabska nie pochodzi jednak z Arabii. Jej ojczyzną jest Abisynia (dzisiejsza Etiopia – dop. red.), prawdopodobnie prowincja Kaffa, od której kawa wzięła swą nazwę. Kawę uprawiano w Abisynii już 2000 lat temu. (…) Do Europy dostała się (…) za pośrednictwem kupców arabskich, greckich i włoskich. Kawa najlepiej rośnie w wilgotnym klimacie zwrotnikowym. Nie znosi upałów, bardzo dobrze „udaje się” w górach i na wyżynach. Najlepsza uprawiana jest na wysokości od 1200 do 1700 m n.p.m.

Przez lata kawa zrobiła zawrotną karierę – obecnie nie ma chyba miejsca na świecie, w którym byłaby nieznana.

Podoba Ci się to, o czym piszemy?     

Kawa. Jak powstaje?

Zanim przejdziemy do analizowania zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych kontrowersji związanych z kawą, warto zastanowić się jak w ogóle powstaje ten napój.

Wszystko zaczyna się od zbioru, który wbrew pozorom jest czynnością bardzo kosztowną i trudną. Potem trzeba wydobyć nasiona kawy z owoców. To także dość skomplikowany proces. Najczęściej stosuje się fermentację, której odpowiednie przeprowadzenie pozwala uzyskać najlepszą jakość kawy.

Następne procesy to

  • suszenie,
  • czyszczenie,
  • polerowanie
  • prażenie (proces prażenia kawy powoduje powstanie nowych korzystnych zdrowotnie związków, ale również niewielkich ilości szkodliwych substancji).

Dopiero w takiej postaci kawa staje się pożądanym surowcem, z którego przygotowujemy „małą czarną”.

Kawa ekologiczna. Jakość i dbałość o środowisko

Sposób uprawy i przetwarzania ziaren kawy ma kluczowy wpływ na jakość i walory zdrowotne spożywanego później naparu. Na certyfikowanych plantacjach ekologicznych nie stosuje się chemicznych środków ochrony roślin oraz nawozów sztucznych. Preferowane są tradycyjne metody uprawy (bardzo często ręczny zbiór) – wiąże się to z mniejszą wydajnością, ale przekłada się na wysoką jakość.

Jak działa certyfikacja ekologiczna? Krok po kroku

Zazwyczaj plantacje ekologiczne znajdują się na terenach górskich i wyżynnych – bo w takich warunkach kawowce „czują się” najlepiej. Z pewnością warto dbać o to, by spożywaną przez nas kawę cechowała najwyższa jakość – najlepiej by była to Arabica i pochodziła z upraw ekologicznych. Dopiero myśląc o takiej kawie, warto przejść do rozważań na temat właściwości zdrowotnych.

Kawa. Właściwości zdrowotne

Mimo swojej zawrotnej kariery, kawa nie ma przesadnie dobrej sławy jeżeli chodzi o właściwości zdrowotne. Częściej akcentuje się jej negatywny wpływ spowodowany nadmiernym spożyciem.

Tymczasem wiele badań naukowych wskazuje, że spożywana w rozsądnych ilościach nie szkodzi, a nawet może wywierać pozytywny wpływ na nasze zdrowie. Te rozsądne ilości to 1-3 filiżanki dziennie, choć zależy to od budowy ciała, ogólnej kondycji naszego organizmu i rodzaju spożywanej kawy (w filiżance kawy rozpuszczalnej znajduje się 65mg kofeiny, a w filiżance kawy z ekspresu ciśnieniowego 110mg).

Warto o tym pamiętać, bo dostarczanie organizmowi kofeiny w ilości większej niż 350mg może zakończyć się uzależnieniem. Wśród udokumentowanych naukowo zalet kawy wymieniane są: zmniejszanie ryzyka wystąpienia nadciśnienia, zawału serca, choroby wieńcowej i marskości wątroby, a także możliwości ograniczenia zaparć (z kolei nadmiar może działać przeczyszczająco).

Gatunki kawy

Najbardziej znane gatunki kawy to arabica i robusta. Ta pierwsza uważana jest za szlachetniejszą, ma mniej kofeiny i delikatniejszy smak, ta druga z kolei ma mniejsze wymagania uprawowe, jest bardziej wydajna, a co za tym idzie tańsza. Robustę wykorzystuje się bardzo często w mieszankach kawowych, ale jest także składnikiem koniecznym do powstania charakterystycznej pianki w espresso.

 

Za wpływ kawy na zdrowie nie odpowiada tylko i wyłącznie zawartość kofeiny. W składzie ziaren wyodrębnić można także antyoksydanty (kawa zawiera ich więcej niż herbata), które zwalczają tzw. wolne rodniki, a co za tym idzie mogą być uważane za element profilaktyki nowotworów.

Cennymi składnikami kawy są także: magnez, witaminy z grupy B oraz miedź.

Sprawdź oferty na: kawa BIO

Przeciwwskazania do picia kawy

Spożywania „małej czarnej” nie poleca się osobom z zaburzeniami rytmu serca, refluksem, wrzodami żołądka, anemią, zespołem jelita wrażliwego, bądź też mającym problemy z napadami paniki i stanami lękowymi.

Potrzebujesz mocy? Sięgnij po kawę bezkofeinową

SPOŁECZNE ASPEKTY UPRAWY KAWY

Oto kilka „kawowych” faktów:

  • pracownik plantacji kawy zarabia 0,5 USD dziennie, czyli około 100 USD rocznie,
  • z każdej filiżanki kawy, którą wypijasz w restauracji, producent otrzymuje jedynie 5-25 groszy,
  • pracownicy plantacji kawy, herbaty i kakao nie są w stanie utrzymać i wykształcić swoich dzieci ani zapewnić im opieki lekarskiej.

Z niezgody na taką sytuację, w latach 60 (na fali popularnego hasła „Trade not Aid” – handel zamiast pomocy) zrodził się nurt Fair Trade. Jego zwolennicy przekonywali, że oparta na sprawiedliwych regułach wymiana handlowa pomoże biednym krajom Afryki czy też Ameryki Południowej lepiej niż przejadane przez lokalne reżimy subsydia.

Aktywiści sprzeciwiali się coraz większemu wyzyskowi farmerów i pracowników z ubogich krajów tzw. „Globalnego Południa”. Początkowo Fair Trade polegało na sprzedaży wytworów rękodzielniczych. Dopiero w latach 80., nurt zaczął kojarzyć się przede wszystkim z produktami spożywczymi takimi jak kawa, kakao, herbata, cukier trzcinowy czy cytrusy. Na początku lat 90. uruchomiono system certyfikacji produktów spełniających standardy zdefiniowane przez Fairtrade International.

Produkty ze znakiem Fairtrade trafiły do masowej dystrybucji i są obecnie powszechnie dostępne w Europie Zachodniej. Znak Fartrade jest obecnie rozpoznawany przez 80% angielskich i belgijskich konsumentów. Produkty z logo Sprawiedliwego Handlu coraz częściej pojawiają się także w polskich sklepach i marketach.

JAK DZIAŁA FAIR TRADE?

Sprawiedliwy Handel to przede wszystkim uczciwe ceny, dzięki którym drobni rolnicy i producenci mogą pokrywać koszty produkcji, utrzymywać rodziny i inwestować w edukację dzieci. Założeniem Fair Trade jest wsparcie dla małych gospodarstw, wykluczenie przymusowej pracy dzieci oraz przestrzeganie kryteriów ekologicznych (nie muszą one jednak być równoważne z rolnictwem ekologicznym, którego standardy środowiskowe są surowsze). Z upływem czasu w samym nurcie Fair Trade doszło do podziałów (obecnie mamy do czynienia z certyfikatami Fair for Life, Naturland Fair czy Ecocert Equitable). Wytworzyły się także konkurencyjne systemy takie jak UTZ Certified i Rainforest Alliance. Mnogość oznaczeń z jednej strony świadczy o rosnącej potrzebie informowania o tym jak powstają produkty, z drugiej strony wywołuje mętlik w głowach konsumentów. Czym różnią się poszczególne systemy?

Przeczytaj: Certyfikaty na twojej kawie – cz. 1

POLSKI KAWOWY „RODZYNEK”

Informacje przekazane w tym artykule pozwolą dokonać bardziej świadomego wyboru związanego z zakupem kawy. Wybór ekologicznych kaw na naszym rynku jest spory. Za produkcję większości odpowiadają firmy zagraniczne, ale w 2012 roku pojawiła się także polska marka, która posiada zarówno certyfikat ekologiczny jak i Fairtrade. To Pizca Del Mundo, którą promuje firma Szczypta Świata. – Odbiór nowych produktów przez klientów pozytywnie nas zaskoczył – relacjonuje Agnieszka Bińkowska, właścicielka firmy. – Klienci spróbowali i wrócili, a to nas cieszy. Oczywiście są to produkty niszowe, nie są produkowane na dużą skalę – dodaje. Dostępność ekologicznych i fairtrade’owych kaw w Polsce na pewno mogłaby być większa, ale już dziś znalezienie takich produktów staje się coraz prostsze. Miejmy nadzieję, że ten trend będzie się utrzymywać.

Brak postów do wyświetlenia