Ekspres do kawy i jego historia

Ekspres do kawy znajduje się w wielu domach i niemal w każdej restauracji. Bez niego istnienie kawiarni pozbawione jest sensu. Ale czy znacie historię tego urządzenia? 

Historia ekspresu do kawy nie jest długa. Jego protoplastą było urządzenie Augusto Moriondo z Turynu, zaprojektowane w 1889 r. Nie odniosło ono jednak komercyjnego sukcesu, bo… nie weszło do produkcji. Więcej szczęścia mieli już na początku XX w. Luigi Bezzera i Desidero Pavoni, którzy zaproponowali ulepszoną wersję ekspresu do kawy. Ich model był bardziej wydajny. Jego moc przerobowa dochodziła do 1000 filiżanek na godzinę.

Nie trwało długo, gdy niemiecka gospodyni Melitta Benz poszła o krok dalej. Opracowała urządzenie, w którym kawa nim znalazła się w dzbanku czy filiżance, w pierwszej kolejności wylewana była na filtr. W taki sposób narodziła się kawa przelewana, która później dała początek ekspresom przelewowym.

Kawa? Na zdrowie!

Zanim jednak ekspres do kawy trafił pod dachy naszych domów, musiało minąć dużo czasu. Początkowo urządzenia te były duże i ciężko było je zmieścić nawet w przestronnych kuchniach.

W żadnym z wcześniej przywołanych urządzeń nie dało się jednak zrobić prawdziwego espresso. Taka możliwość pojawiła się dopiero w 1948 roku, kiedy to Achille Gaggia opracował ekspres pozwalający uzyskać ciśnienie od 8 do 10 bar. To z kolei sprawiło, że na wierzchu espresso pojawiła się charakterystyczna pianka (crema). Szybko się rozpuszcza i praktycznie nie ma żadnego smaku.

Ówcześni miłośnicy małej czarnej podchodzili do pianki z dystansem. Uznawali nawet, że jest ona wynikiem dodawania środków chemicznych do ziaren w trakcie parzenia kawy.

Ekspres do kawy – od przelewowego do ciśnieniowego

Ewolucja ekspresów do kawy przebiegała od urządzeń przelewowych do ciśnieniowych. Te pierwsze na początku wymagały ręcznego odmierzania kawy, czyszczenia po każdym użyciu i nie pozwalały na parzenie dużej ilości kawy za jednym razem. Były też drogie i przez to niedostępne dla szerszego odbiorcy.

Sytuacja uległa zmianie, gdy w latach 30. XX w. zamiast palnika na spirytus podgrzewającego wodę zastosowano „napęd” na prąd.

Na masową skalę ekspresy przelewowe pojawiły się na Zachodzie w mieszkaniach prywatnych dopiero w latach 70. XX w. To właśnie wówczas tego typu urządzenia wyposażono w podgrzewaną płytę, na której umieszcza się dzbanek z kawą.

Kawa na mieście? Idź z własnym kubkiem!

W ekspresie przelewowym, który zużywa więcej prądu niż zwykły elektryczny czajnik, woda nie jest pod ciśnieniem. Jest jedynie gorąca, ale poprzez długi kontakt wody ze zmieloną kawą napar zawiera zwykle więcej kofeiny niż ten przygotowany w ekspresowym tempie pod ciśnieniem.

W ekspresie ciśnieniowym woda też nie osiąga temperatury wrzenia, ale wartością dodaną jest w tym przypadku ciśnienie, z jakim woda spotyka się ze świeżo mieloną kawą.

Profesjonalne ekspresy ciśnieniowe z reguły mają zastosowanie w gastronomii, ale też oferuje się z nich kawę na stacjach benzynowych oraz w barach.

Ekspres ekspresowi nierówny

Nie każdy ekspres ciśnieniowy posiada wbudowany młynek do kawy (wiadomo, że jakość i smak kawy zależne są od świeżo zmielonych ziaren i ich jakości). Takie ekspresy bez pojemnika na kawę przygotowaną do mielenia nazywane są półautomatycznymi ciśnieniowymi ekspresami.

W pełni zautomatyzowane ciśnieniowe ekspresy do kawy są wyposażone w elektroniczny pomiar wody i po jej wyczerpaniu się następuje automatycznie odłączenie.

Najnowszą generację ciśnieniowych ekspresów stanowią urządzenia, które pojawiły się na rynku w latach 90. ubiegłego wieku. Są one w pełni zautomatyzowane, co tym samym umożliwia jednoczesne mielenie ziaren kawy do różnych rodzaju kaw, nie tylko espresso. Często tego typu ekspresy można spotkać w hotelach nastawionych na organizację konferencji i szkoleń. Swym wyglądem nie przypominają małych, poręcznych, domowych ekspresów. Są pewnego rodzaju zintegrowanym kombajnem kawowym.

Rozwój i specjalizacja ekspresów do kawy paradoksalnie zatoczyła symboliczne koło. Pierwotnie również były to duże i nieporęczne z punktu widzenia domowego urządzenia. W domach prywatnych obecnie jednak królują małe, poręczne ekspresy do kawy, w których przygotować można kofeinowy napój bez większego trudu.