Nawłoć. Polska mimoza, która nie jest mimozą

Późnym latem na łąkach i polach obficie pojawiają się kobierce drobnych, żółtych i miodnych kwiatów. To nawłoć, która ma bardzo szerokie zastosowanie w medycynie i ziołolecznictwie.

Nie do końca jest prawdą, że „mimozami jesień się zaczyna, złotawa, krucha i miła…”, jak pisał Julian Tuwim w wierszu „Wspomnienie”, rozsławionym interpretacją Czesława Niemena. Można wybaczyć poecie tę drobna nieścisłość, gdyż mimoza to roślina tropikalna i naturalnie nie występuję w naszym klimacie. Poeta miał raczej na myśli nawłoć, która  nazywana bywa polską mimozą (choć nawłoć i mimoza to dwa różne gatunki roślin).

Przeczytaj także: Rukiew wodna – (nie)zwyczajna roślina z bagien

Podoba Ci się to, o czym piszemy?     

Zwyczajowe nazwy nawłoci pospolitej to polska mimoza, złota dziewica, złota rózga, złotnik.

Nawłoć pospolita. Co to za roślina?

Popularna u nas nawłoć jest rośliną wieloletnią, która przez swą inwazyjność z reguły przez ogrodników traktowana jest jak chwast. Wybierając stanowisko dla kępy należy pamiętać, że roślina jest szalenie ekspansywna. Stanowi konkurencję dla większości roślin ozdobnych i przegrywa prawie wyłącznie z trawami ozdobnymi, zwłaszcza kiedy jeszcze jest niewielka.

Nadaje się do sadzenia na rabaty, jednak w odpowiednim oddaleniu od innych kwiatów. Nawłoć nie jest wymagającą rośliną, można ją spotkać w niezbyt gęstych lasach liściastych, na poboczach i łąkach, które znajdują się na glebach niższej klasy, ubogich w składniki odżywcze oraz nad brzegami jezior. Może osiągać wysokość do 110 cm, ale z reguły rośnie do poziomu 30-60 cm.

Przeczytaj także: Wężownica gwinejska – roślina dla każdego

Wyższe okazy to cecha nawłoci kanadyjskiej, którą łatwo odróżnić od naszej, bo jej kwiaty tworzą wiechy, które kwitną od lipca do końca jesieni. Nawłoć kanadyjska ma przyjemny zapach i jest uprawiana tylko jako roślina ozdobna, gdyż nie ma właściwości leczniczych.

Rodzima nawłoć kwitnie na żółto od czerwca do września, a koszyczki kwiatowe mogą mieć do 20 pojedynczych kwiatów. Roślina bywa uprawiana jako kwiat ozdobny, ale ze względu na właściwości lecznicze, jest zaliczana do ziół. W okresie kwitnienia można zbierać pędy wraz z koszyczkami i po ususzeniu dodawać do bukietów z suchych kwiatów.

Nawłoć można również uprawiać w pojemnikach lub donicach na balkonie. Do rozwoju wystarczy jej ziemia do kwiatów o standardowym składzie. Można zmieszać ją pół na pół z rozdrobnioną korą, aby lepiej trzymała wilgoć.

Ze względu na zawartość flawonoidów, nawłoć zwyczajna była wykorzystywana do barwienia tkanin (zwłaszcza wełny i bawełny), które nabierały żółtego odcienia.

Właściwości lecznicze nawłoci

W renesansie nawłoć, ze względu na swe właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwbólowe, była stosowana jako środek przyspieszający gojenie się ran, stąd popularność tego zioła pośród ówczesnych żołnierzy. Nasiona mają właściwości odżywcze i były dawniej wykorzystywane na przednówku (podobnie jak czosnek niedźwiedzi).

Dodawano też nawłoć do fermentujących na wino czerwonych winogron, aby wzbogacić jego aromat. Roślinę rzadko stosuje się w kuchni, ale młode liście są jadalne, podobnie jak łodygi. Nawłoci nie powinny stosować osoby uczulone na laktozę.

Przeczytaj także: Jak poprawnie parzyć zioła?

Nawłoć spożywana regularnie wzmacnia serce i układ krwionośny (uszczelnia naczynia krwionośne, zapobiega pojawianiu się zakrzepów i nieznacznie zmniejsza ciśnienie krwi). Ma też kojący wpływ na układ nerwowy. Ziele nawłoci ma działanie bakteriobójcze, wobec czego przepłukuje się nim gardło i jamę ustną w czasie pojawienia się stanów zapalnych czy pleśniawek.

Miód nawłociowy

Nawłoć w okresie kwitnienia jest zapylana nie tylko przez pszczoły, ale też trzmiele i motyle. Dzięki aktywności pszczół, powstaje ceniony miód nawłociowy, który ma bardzo dużą zawartość związków zmniejszających stany zapalne. Jest bogatym źródłem rutyny i kwarcyny, czyli można go wykorzystać w czasie jesiennych i zimowych przeziębień. Dodatkowa zawartość mikroelementów i witamin tylko zwiększa jego atrakcyjność i rozszerza działanie.

Pozyskanie miodu nawłociowego jest bardzo trudne – niestety, nektar z nawłoci najczęściej wchodzi w skład wielokwiatowych mieszanek, ponieważ nawłoć kwitnie w tym samym czasie, co wiele innych roślin. Niekiedy jednak udaje się jesienią uzyskać miód z nawłoci. Ma jasną barwę i zaskakująco kwaskowaty posmak.

Przepis na napar z suszonych kwiatów nawłoci

Bardzo cenny dla zdrowia jest też napar z suszonych kwiatów nawłoci. Pomaga zwalczyć infekcje dróg moczowych. Najlepiej smakuje, gdy się go przygotuje z 1-1,5 łyżeczki. Zioła zalewamy gorącą, ale nie gotowaną wodą i zaparzamy przez 15 min.

Uwaga! Napar z nawłoci działa moczopędnie, co może prowadzić do odwodnienia organizmu. Z tego powodu trzeba pić więcej wody niż normalnie.

Przeczytaj także: Jak zbierać zioła? 4 rzeczy, o których trzeba pamiętać

Przepis na olej nawłociowy

Nawłoć zachowuje wszelkie właściwości lecznicze tylko w 1. roku wegetacji. Z takiego ziela można samemu przygotować olej, do którego potrzeba wysuszonej nawłoci lub jej kwiatów oraz oliwy lub oleju rzepakowego. Do słoika kładziemy nawłoć lub kwiaty, zlewamy olejem/ oliwą i odstawiamy na 4-6 tyg. w jasnym, ale nie słonecznym miejscu. Następnie przecedzamy i wlewamy do butelek.

Olej nawłociowy jest pomocny w nadciśnieniu, zwężeniu naczyń krwionośnych, łagodzi katar sienny, alergie, problemy z zatokami.

Brak postów do wyświetlenia