Jak stworzyć skalniak w ogrodzie?

Zastanawiając się nad projektem ogrodu, najpewniej każdy z nas ma inny pomysł. Jedni marzą o wiejskich rabatach, inni wolą uporządkowany ogród w stylu japońskim, jeszcze inni chcą mieć wokół siebie wyłącznie zadbany trawnik. Są jednak i tacy, którzy chcą stworzyć skalniak. Możemy im w tym pomóc.

Ogród skalny składa się z kamieni, skał, roślin ozdobnych i ziemi. Imituje w niedużym stopniu krajobraz górski. W projektach ogrodów jest to bardzo często wykorzystywany motyw.

Miejsce na skalniak

Aby nasz skalniak wyglądał rzeczywiście pięknie, musi być jak najbardziej naturalny. Jeżeli w miejscu naszego ogrodu posiadamy niewielkie wzniesienie, górkę czy spadek – będzie to dla niego idealne miejsce. Jeśli takim nie dysponujemy, stwórzmy je sami wykorzystując do tego większe kamienie, cegły czy żwir. Pamiętajmy, aby  nie umiejscawiać takiej rabaty na środku ogrodu, bo nie będzie to wyglądało naturalnie. Najlepiej, aby skalniak był na obrzeżach ogrodu, w okolicach altanki czy też oczka wodnego. Niech to będzie miejsce widoczne, aby można było podziwiać piękno całej kompozycji.

Ekologiczna uprawa i pielęgnacja trawnika wysianego z nasion

Rabata skalna nie może także być symetryczna, lekki nieład ukazuje swobodę natury. Miejsce także powinno być dobrze nasłonecznione. Rośliny, które przeważnie stosuje się na skalniaki, preferują dużą ilość słońca. Jeśli nie mamy do dyspozycji takiego miejsca, oczywiście można wybrać miejsce półcieniste czy zacienione, jednak będziemy mieli do wyboru zdecydowanie mniejszą ilość gatunków roślin do posadzenia.

Miejsce pod skalniak powinno być przekopane na głębokość szpadla. Jeżeli w tym miejscu był trawnik, jego warstwę usuwamy wraz z chwastami, następnie przekopujemy, a na koniec wyrównujemy. Warto przed wyrównaniem w glebie umieścić żwir czy grube kamienie, będzie to idealna warstwa drenażu oraz początek skalnego krajobrazu. Następnie układamy kamienie, tak by tworzyły jak najbardziej naturalny obraz, pomiędzy nimi wsypujemy ziemię i dokładnie podlewamy.

Z ziemi, najlepiej tworzyć niewielkie wzniesienia, na których znów umieszczamy kamienie. W puste miejsca znów dosypujemy ziemię i dokładnie podlewamy. W takim stanie pozostawiamy nasz skalniak na kilka dni, regularnie podlewając, aby kompozycja mogła się sama uformować i osiąść na glebie.

Kamienie wybrane na skalniak powinny mieć ostre krawędzie i nie powinny zajmować więcej niż 50% całej kompozycji. W przeciwnym razie zupełnie przytłoczą ogród. Należy je układać w poziome, tworząc nieregularne półki, wtedy będą prezentować się najlepiej. Zadbajmy także o to, aby kamienie były różnej wielkości.

Tworzymy pionowy skalniak

Bardzo ciekawym pomysłem jest stworzenie skalniaka w pionie. Jeżeli na powierzchni, na której chcemy umieścić skalniak posiadamy murek, warto go wykorzystać. Rośliny zasadźmy w przestrzeniach między kamieniami w murku.

Jeśli mur jest gładki, bez przestrzeni, można zamontować w nim kamienne doniczki, w których będą znajdować się rośliny. Nadamy wtedy naszemu skalniakowi nowoczesny klimat. Niskie murki można obsadzić naokoło roślinnością, która będzie wtapiać się w surowy styl muru.

Jakie rośliny na skalniak?

Najlepiej tworzenie skalniaka rozpocząć wiosną. Latem często mamy do czynienia z wysokimi temperaturami, co utrudnia prace, natomiast jesienią częste są opady, co szybko może powodować wymywanie nowo ułożonych kamieni i podłoża.

Sadzenie roślin najlepiej rozpocząć po około 2 tygodniach od ustawienia kamieni i podsypania ziemią naszego skalnego podwyższenia. Przed sadzeniem warto wzmocnić podłoże torfem lub kompostem, tak aby rośliny już na stracie posiadały dużą ilość substancji odżywczych.

Rośliny na skalniak przede wszystkim powinny być niskie. Cała kompozycja powinna tworzyć krajobraz górski, gdzie przeważa właśnie taka roślinność. Bierzmy pod uwagę także ich wymagania świetlne. Jeśli zdecydowaliśmy się na skalniak w słońcu, dobrze aby rośliny były odporne na niedobór wody. Taka wystawa powoduje szybkie jej parowanie z podłoża.

Najczęściej na skalniak wykorzystuje się niskie byliny, rośliny cebulowe czy też karłowe krzewy. Bardzo często sięga się po gatunki należące to tzw. piątki wiosennej, czyli: żagwin ogrodowy, ubiorek wiecznie zielony, płomyk szydlasty, smagliczka skalna i gęsiówka kaukaska. Wspomniane rośliny kwitną na wiosnę, są niskie, wieloletnie i szybko się krzewią, zakrywając wolne place. Dodatkowo lubią duże nasłonecznienie i są odporne na krótkotrwały niedobór wody.

Zioła na skalniak

W kompozycji skalnej dobrze czują się zioła i rośliny lecznicze. Ładnie pachną, do tego można je wykorzystać w kuchni czy też w celach terapeutycznych. Mowa tutaj, np. o lawendzie, mięcie, tymianku, oregano, maciejce czy melisie. W miejscu często odwiedzanym przez ludzi, będą działać jako swojego rodzaju aromaterapia. A im więcej słońca, tym intensywnie będą pachnieć.

Rośliny cebulowe najczęściej kwitną wiosną, jednak wiele odmian pojawia się także latem. Do kwiatów przydatnych na skalniak zalicza się tulipany, krokusy, przebiśniegi, szafirki. Wszystkie wymienione gatunki nie osiągają spektakularnych rozmiarów i będą pasować do skalistej kompozycji. Dobrze sprawdzają się także rośliny z rodziny gruboszowatych. Idealnym przykładem są rozchodniki, szybko się rozrastają i ładnie płożą się na powierzchni oraz są przystosowane do gromadzenia wody w liściach.

Obok zupełnie niskich roślin na skalniaku można wykorzystać także odmiany karłowe krzewów czy drzew, np. drzew iglastych. Mowa tutaj o kosodrzewinie, sośnie czy świerku. Są to odmiany łatwe w uprawie, dodatkowo bardzo dobrze znoszą cięcie, dlatego można bez problemu formować je gdy nadmiernie się rozrosną. Ładnie na rabacie skalnej prezentują się także wrzosy i wrzośce, aksamitki, rojniki, goździki.

Dość istotne jest, aby wokół skalniaka nie sadzić drzew. Będą one szybko zacieniać naszą rabatę, a rośliny na niej będą o wiele słabiej rosnąć. Zwracajmy uwagę na dobór kolorów roślin. Różne barwy, niekoniecznie pasujące do całości, wprowadzają chaos, który zupełnie nie upiększa naszego ogrodu. Barwę roślin powinniśmy dobierać pod kolor kamieni, jakie mamy na skalniaku, wszystko powinno do siebie pasować.

Jak dbać o skalniak?

Skalniak jak każde miejsce w naszym ogrodzie wymaga regularnej pielęgnacji. Mimo tego, że na tego rodzaju rabatę przeważnie wybiera się rośliny dość odporne, to wymagają one dostępu do wody. Podlewanie skalniaka jest o tyle skomplikowane, że nie posiada on równego terenu. Woda szybko spływa ze wzniesień i osiada w dołach, dlatego precyzyjne i odpowiednie wykonywanie tej czynności jest dość istotne. Najlepiej zabieg podlewania wykonywać raz w tygodniu, ale robiąc to obficie i delikatnym strumieniem.

Skalniak nie wymaga regularnego nawożenia, co stanowi jego kolejną zaletę. Raz na jakiś czas można skalne rabaty wzmocnić o dobrze rozłożony kompost na wiosnę lub obornik na jesień. Jeżeli do założenia skalniaka użyliśmy ziemi kompostowej, możemy mieć problem z szybko rozrastającymi się chwastami (nasiona chwastów często znajdują się w ziemi kompostowej). Częste odchwaszczanie pozwoli roślinom na skalniaku na szybszy wzrost. Pamiętajmy, aby zabieg odchwaszczania wykonywać w rękawicach ogrodniczych, aby nie poranić sobie rąk od ostrych kamieni.

Aby zmniejszyć ilość chwastów oraz spowolnić proces parowania wody z podłoża, rabaty skalne można obsypać żwirem lub tłuczniem. Z racji tego, że rośliny na skalniaku będą się rozrastać, trzeba pamiętać o ich przesadzaniu. Po czasie będzie im brakować miejsca i może prowadzić to do ich zamierania.

Mimo dobrej pielęgnacji zawsze istnieje ryzyko wystąpienia chorób lub szkodników roślin znajdujących się na rabacie. Dlatego profilaktycznie, raz na jakiś czas, dobrze zastosować ekologiczne środki ochrony roślin. Spis środków dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym można znaleźć na stronie Instytutu Ochrony Roślin Państwowego Instytutu Badawczego. Samemu również możemy wykonać skuteczne i proste preparaty.

Ekologiczna gnojówka z pokrzywy

Do jej wykonania potrzebujemy 1 kg liści pokrzywy, które zalewamy 10 l wody. Następnie całość zostawiamy w ciemnym miejscu na około 2-3 tygodnie, nie zapominając przy tym o regularnym mieszaniu. Po miesiącu gnojówka jest gotowa do zastosowania. Warto zastosować ją w rozcieńczeniu 1:10. Gnojówka z pokrzywy działa wzmacniająco, uodporniając roślinę oraz pozytywnie wpływając na stan gleby.

Ekologiczne opryski z mniszka lekarskiego

Aby go wykonać potrzebujemy 400 g liści mniszka, które zalewamy 10 l wody i odstawiamy na około 3 godziny. Mieszaninę najlepiej zużywać na bieżąco, można nią bezpośrednio opryskiwać liście i kwiaty narażone na żerowanie mszycy.

Uwaga!

Alpinarium od skalniaka różni się tym, że w alpinarium sadzimy rośliny górskie i arktyczne. Na skalniaku dobór roślin zależny jest od warunków uprawnych oraz estetyki. Mimo tego, że skalniak w dużej mierze składa się z kamieni, to równie istotną rolę pełnią rośliny, które się na nim znajdują.

Literatura:

1. Bagińska A., “Skalniak na nowo”, Działkowiec, nr 12, 2013
2. Becka A., “Skalniaki budowa i pielęgnacja”, Wydawnictwo RM, 2013
3. Bergman H., “Skalniak z ziołami, Jedność, 2017
4. Hoppel W., M. Hoppel, Co ma rosnąć na skalniaku, Ogrody, ogródki, zieleńce, nr 3, 2012
5. Mazik M., “Rośliny na skalniaki”, Dragon, 2016
6. Mochtak E., “Tajemnice ogrodów botanicznych”, Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia, 1989
7. Narkiewicz M., “Skalniak w miniaturze”, Kwietnik, nr 9, 2007
8. Radziul E., “Skalniak” Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2007
9. Skutnik E., Ogrodowe byliny na skalniak, Wydanie specjalne 1, Działkowiec, 2002
10. Ulczycka M., “Wiosenna kosmetyka skalniaka”, Działkowiec, nr 4, 2012